Οι τιμές ενέργειας «θερμαίνουν» την πολιτική ατζέντα της ΕΕ

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρέπει να λάβουμε μέτρα πολιτικής», δήλωσε η Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Κάντρι Σϊμσον, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο. [EPA-EFE/Jean-Francois Badias]

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσε την Τετάρτη (6 Οκτωβρίου) ότι θα εξετάσει τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και θα εξετάσει τις προτάσεις για την αναθεώρηση των κανονισμών στο μπλοκ, καθώς επιδιώκει να διατηρήσει τα σχέδια για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής σε τροχιά εν μέσω υψηλού ρεκόρ ενεργειακού κόστους.

Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στην Ευρώπη εκτοξεύτηκαν φέτος καθώς οι περιορισμένες προμήθειες φυσικού αερίου αδυνατούν να καλύψουν την ισχυρή ζήτηση στις οικονομίες που ανακάμπτουν από την πανδημία COVID-19.

Οι τιμές της ενέργειας ήταν στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας της ΕΕ την Τετάρτη, με τους υπουργούς Περιβάλλοντος και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να συζητούν το θέμα, αφού οι ηγέτες των χωρών συζήτησαν πιθανές απαντήσεις την Τρίτη.

«Εργαλειοθήκη» μέτρων

Η κρίση διχάζει τα κράτη μέλη σχετικά με το αν και πώς πρέπει να παρέμβουν οι Βρυξέλλες. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρέπει να λάβουμε μέτρα πολιτικής», δήλωσε η Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Κάντρι Σϊμσον, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο.

Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει την επόμενη εβδομάδα μια «εργαλειοθήκη» επιλογών για το πώς θα μπορούσαν να αντιδράσουν οι κυβερνήσεις και η ΕΕ. Θα ξεκινήσει επίσης μια μελέτη σχετικά με το εάν η αγορά ενέργειας της ΕΕ είναι κατάλληλη για να υλοποιήσει την προγραμματισμένη μετάβαση του μπλοκ στην πράσινη ενέργεια, δήλωσε η Simson.

Οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν την Τετάρτη να περιμένουν την εργαλειοθήκη της Επιτροπής προτού εξετάσουν μια κοινή απάντηση της ΕΕ σε σύνοδο κορυφής στις 21-22 Οκτωβρίου.

Ορισμένες κυβερνήσεις έχουν ήδη εφαρμόσει εθνικές επιδοτήσεις και φοροαπαλλαγές για να μειώσουν τους λογαριασμούς των καταναλωτών. Η Ισπανία και η Γαλλία έχουν πρωτοστατήσε σε εκκλήσεις για αναθεώρηση του κανονισμού ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ για την αποσύνδεση της τιμής της ενέργειας από το κόστος του φυσικού αερίου και από κοινού αγορά αερίου για την αύξηση της διαπραγματευτικής δύναμης των χωρών της ΕΕ στις παγκόσμιες αγορές.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε ότι αυτός και άλλες χώρες ζήτησαν από τις Βρυξέλλες να προσφέρουν μια «τολμηρή» απάντηση. «Χρειαζόμαστε εξαιρετικά, καινοτόμα μέτρα», είπε.

Οι αγορές στο επίκεντρο

Δεν συμφωνούν όλες οι χώρες. Οι ρυθμιστικές αρχές της ΕΕ αναμένουν ότι θα χαλαρώσουν οι συνθήκες της αγοράς φυσικού αερίου την ερχόμενη άνοιξη και ορισμένα κράτη προειδοποίησαν να μην σπεύσουν σε δράσεις, που θα έχει μόνιμες συνέπειες. «Η προσπάθεια να επηρεάσουμε την ελεύθερη αγορά είναι κάτι για το οποίο είμαστε πολύ σκεπτικοί», δήλωσε η υπουργός Περιβάλλοντος της Γερμανίας Σβένια Σούλτσε.

Η Ολλανδία προειδοποίησε για τις παρεμβάσεις στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας και CO2, ενώ το Βέλγιο δήλωσε ότι «δεν είναι πεπεισμένο» ότι η κοινή αγορά φυσικού αερίου θα βοηθήσει στην αποτροπή των εκτοξευόμενων τιμών.

«Δεν νομίζω ότι πρέπει να προκαλέσουμε ψευδείς προσδοκίες. Δεν μπορούμε πραγματικά να κάνουμε περισσότερα από όσα κάνουμε ήδη», δήλωσε ο Πορτογάλος υπουργός Περιβάλλοντος Ζοαο Πέδρο Μάτος Φερνάντες.

Η Ελλάδα, από την πλευρά της, πρότεινε έναν πανευρωπαϊκό μηχανισμό αντιστάθμισης για τις έντονες διακυμάνσεις της τιμής του φυσικού αερίου ώστε να βοηθήσει τα νοικοκυριά να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες τιμές ενέργειας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε υπόψη αυτές τις εκκλήσεις, με την Πρόεδρο Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να λέει ότι οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν στρατηγικά αποθέματα φυσικού αερίου και την αποσύνδεση των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος από τις τιμές του φυσικού αερίου κατά τη σύνοδο κορυφής στις 21-22 Οκτωβρίου.

«Εάν οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος είναι υψηλές, οφείλεται στις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου και πρέπει να εξετάσουμε τη δυνατότητα αποσύνδεσης στην αγορά, επειδή έχουμε πολύ φθηνότερη ενέργεια όπως οι ανανεώσιμες πηγές», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν την Τρίτη.

Το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ θα χρησιμοποιήσει επίσης μια από καιρό προγραμματισμένη μεταρρύθμιση των κανόνων της αγοράς φυσικού αερίου της ΕΕ, η οποία αναμένεται τον Δεκέμβριο, για να αναθεωρήσει ζητήματα σχετικά με την αποθήκευση και την ασφάλεια του εφοδιασμού, είπε η Σίμσον.

Οι υπουργοί στηρίζουν τους πράσινους στόχους

Η άνοδος των τιμών συμπίπτει με την εποχή που η ΕΕ προετοιμάζεται να αναβαθμίσει τις πολιτικές της για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Έχει προκαλέσει ανησυχίες μεταξύ των χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Πολωνίας και της Ρουμανίας, ότι τα μέτρα για την αύξηση του κόστους των ρυπογόνων καυσίμων θα μπορούσαν να προσθέσουν δυσβάσταχτες επιβαρύνσεις στους λογαριασμούς των νοικοκυριών.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι τιμές του φυσικού αερίου είναι ο κύριος παράγοντας πίσω από την αύξηση του κόστους ισχύος στην Ευρώπη, ενώ το κόστος των αδειών στην ευρωπαϊκή αγορά άνθρακα συνέβαλε μέχρι το ένα πέμπτο της αύξησης.

Οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι τα κλιματικά τους σχέδια θα μειώσουν τους λογαριασμούς μειώνοντας την έκθεσή τους σε ασταθείς τιμές ορυκτών καυσίμων και ότι εάν οι χώρες αποτύχουν να μειώσουν γρήγορα τις εκπομπές, θα αντιμετωπίσουν πολύ μεγαλύτερο κόστος υπό τη μορφή θανατηφόρων πλημμυρών, καύσωνα και πυρκαγιών.

«Ας έχουμε το βλέμμα μας στην μπάλα. Το πρόβλημα εδώ είναι η κλιματική κρίση», δήλωσε ο επικεφαλής της κλιματικής πολιτικής της ΕΕ, Φρανς Τίμερμανς.

«Όσο πιο γρήγορα προχωρήσουμε προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τόσο πιο γρήγορα μπορούμε να προστατεύσουμε τους πολίτες μας από τις υψηλές τιμές».

Το να κατηγορούμε για τις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου στην πράσινη μετάβαση θα ήταν «εντελώς λάθος», πρόσθεσε ο Κώστας Σκρέκας, υπουργός Περιβάλλοντος της Ελλάδας.

«Η στρατηγική της πράσινης ενέργειας οδηγεί τελικά σε χαμηλότερες τιμές και χαμηλότερες εκπομπές, που είναι απαραίτητες για την προστασία του περιβάλλοντός μας, για την προστασία του πλανήτη μας για τις επόμενες γενιές», είπε.

Η αυστριακή υπουργός περιβάλλοντος, Λεονόρε Γκεβέσελερ, επεσήμανε την εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, λέγοντας ότι «έχει αντίκτυπο» στις τρέχουσες υψηλές τιμές. «Η απάντησή μας πρέπει να είναι να απελευθερωθούμε από αυτήν την εξάρτηση – μέσω της προστασίας του κλίματος και των φιλόδοξων πολιτικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας», δήλωσε.

Η Γερμανίδα Σβένια Σούλτσε συμφώνησε, λέγοντας ότι ο καλύτερος τρόπος για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας είναι η επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. «Θα χρειαστούμε φυσικό αέριο ως μεταβατική λύση μέχρι να έχουμε επαρκείς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά το μέλλον ανήκει στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», είπε. «Ο Nord Stream 2 είναι μια μετάβαση».