Η εργαλειοθήκη της ΕΕ ενάντια στην ενεργειακή ακρίβεια

Οι φόροι και οι εισφορές αντιπροσωπεύουν το 41% των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος των νοικοκυριών και το 30-34% για τη βιομηχανία κατά μέσο όρο, αναφέρει το έγγραφο που διέρρευσε. Τα μέτρα για την αναστολή αυτών, όπως εφαρμόστηκαν στην Ισπανία, aντιμετωπίζονται ευνοϊκά στις Βρυξέλλες, υπό την προϋπόθεση ότι θα είναι χρονικά περιορισμένα και στοχεύουν στα χαμηλότερα εισοδήματα. [European Union 2019 - Source : EP]

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει μια «εργαλειοθήκη» μέτρων για τις κυβερνήσεις της ΕΕ έτσι ώστε να αντιμετωπίσουν τη συνεχιζόμενη αύξηση των τιμών της ενέργειας, χωρίς να βλάψουν την ενιαία αγορά της Ευρώπης. Το EURACTIV πήρε στα χέρια του το σχέδιο πρότασης.

Οι αρχηγοί κρατών της ΕΕ θα συζητήσουν την προτεινόμενη εργαλειοθήκη της Επιτροπής κατά τη σύνοδο κορυφής στις 21-22 Οκτωβρίου.

Δείτε τι θα περιλαμβάνει – και τι πιθανώς δεν θα περιλαμβάνει.

«Στοχευμένη υποστήριξη» για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος

Αντιμέτωποι με το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος, οι κυβερνήσεις στην Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ελλάδα έχουν ανακοινώσει μέτρα για την υποστήριξη των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος για τους λογαριασμούς ενέργειας.

Η έκτακτη εισοδηματική υποστήριξη θεωρείται αδιαμφισβήτητη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό την προϋπόθεση ότι είναι προσωρινή και «στοχευμένη» στους φτωχούς. Το έγγραφο της Επιτροπής αναφέρει ότι οι εφάπαξ πληρωμές είναι γενικά προτιμότερες, επειδή διατηρούν κίνητρα για τα νοικοκυριά να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας.

Επιπλέον, οι χώρες της ΕΕ μπορούν να εισαγάγουν εγγυήσεις για να διασφαλίσουν ότι κανείς δεν αποσυνδέεται από το ενεργειακό δίκτυο, δήλωσε ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Κάντρι Σϊμσον.

Οι αναβολές πληρωμές λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας αναφέρονται επίσης στο προσχέδιο εργαλειοθήκης ως μια δυνατότητα να ελαφρυνθεί η επιβάρυνση των νοικοκυριών με χαμηλό εισόδημα.

Φορολογικές ελαφρύνσεις για το ρεύμα

Οι φόροι και οι εισφορές αντιπροσωπεύουν το 41% ​​των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος των νοικοκυριών κατά μέσο όρο και το 30-34% για τη βιομηχανία, αναφέρει το έγγραφο που διέρρευσε.

Τα μέτρα αναστολής φόρων, όπως αυτά που εφαρμόστηκαν στην Ισπανία, θεωρούνται ευνοϊκά από τις Βρυξέλλες, υπό την προϋπόθεση ότι είναι περιορισμένα στο χρόνο και στοχεύουν στα χαμηλότερα εισοδήματα.

«Η παροχή στοχευμένης υποστήριξης στους καταναλωτές, οι άμεσες πληρωμές σε αυτούς που κινδυνεύουν περισσότερο από την ενεργειακή φτώχεια, η μείωση των φόρων ενέργειας, η μετατόπιση των τελών στη γενική φορολογία, είναι όλα τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν πολύ γρήγορα, σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ», δήλωσε η Επίτροπος Σίμσον, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την Τετάρτη (6 Οκτωβρίου).

Κρατική ενίσχυση για μικρές επιχειρήσεις

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει επίσης ευνοϊκά την άμεση κρατική υποστήριξη για τις μικρές επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από την αύξηση των τιμών της ενέργειας. «Οι επιχειρήσεις και ιδίως οι ΜΜΕ μπορούν να λάβουν ανακούφιση μέσω κρατικής βοήθειας ή μέσω της διευκόλυνσης μακροπρόθεσμων συμφωνιών αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας», δήλωσε η Σίμσον.

Σύμφωνα με την πρόταση που διέρρευσε, τέτοια μέτρα είναι αποδεκτά εφόσον δεν στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και οδηγούν σε κατακερματισμό της εσωτερικής αγοράς ενέργειας της ΕΕ. Οι κυβερνήσεις πρέπει επίσης να απέχουν από την ανάμειξη στην αγορά άνθρακα της ΕΕ, το Σχέδιο Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ETS), αναφέρει.

Παρακολούθηση και επιβολή της αγοράς

Για την καλύτερη πρόβλεψη των αναδυόμενων τάσεων στις αγορές ενέργειας, η Επιτροπή προτείνει την ενίσχυση των μηχανισμών εποπτείας, με τη συμμετοχή των εθνικών αρχών ανταγωνισμού και του Οργανισμού της ΕΕ για τη συνεργασία ρυθμιστικών αρχών ενέργειας (ACER).

Για την παρακολούθηση της κατάστασης στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, οι Βρυξέλλες θα προτείνουν επίσης τη δημιουργία μιας «ομάδας συντονισμού για την ενεργειακή φτώχεια και τους ευάλωτους καταναλωτές». «Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι αγορές λειτουργούν με δίκαιο και διαφανή τρόπο».

Οι αρχές ανταγωνισμού και οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές έχουν ρόλο να διαδραματίσουν στην εποπτεία της αγοράς και στην πρόληψη μη ανταγωνιστικών πρακτικών », δήλωσε η Σίμσον. Το στέλεχος της ΕΕ προειδοποιεί ότι δεν θα διστάσει να αντιμετωπίσει πιθανές παραβιάσεις των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ.

Μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας

Πιεζόμενη από την Ισπανία και τη Γαλλία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε έτοιμη να εξετάσει την αναθεώρηση των κανόνων της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να αποσυνδέσει την τιμή της ενέργειας από το κόστος του φυσικού αερίου.

Παρόλο που το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύει μόνο το ένα πέμπτο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο έχουν καθορίσει τις τιμές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργεια,ς επειδή μπορούν να ενεργοποιηθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα για να ανταποκριθούν στις περιόδους αιχμής της ζήτησης.

«Εάν οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος είναι υψηλές, οφείλεται στις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου και πρέπει να εξετάσουμε τη δυνατότητα αποσύνδεσης στην αγορά επειδή έχουμε πολύ φθηνότερη ενέργεια όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», δήλωσε η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά τη διάρκεια επίσκεψής της Εσθονία στις 5 Οκτωβρίου.

Ωστόσο, η Επιτροπή φαίνεται απρόθυμη να ανοίξει ξανά τις οδηγίες της ΕΕ για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες αναθεωρήθηκαν πριν από σχεδόν τρία χρόνια. Αντιθέτως, προτείνει την έναρξη μιας πρωτοβουλίας για την εμβάθυνση της διασυνοριακής περιφερειακής συνεργασίας στις λιανικές αγορές ενέργειας και την έναρξη μελέτης για τον σχηματισμό των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας.

«Δεν υπάρχουν ταμπού, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το ενεργειακό σύστημα της ΕΕ είναι το πιο αξιόπιστο στον κόσμο», είπε η Σίμσον στους νομοθέτες της ΕΕ, προσθέτοντας ότι «δεν υπάρχει εναλλακτικό μοντέλο αγοράς», που θα βοηθούσε στη μείωση των τιμών στην παρούσα κατάσταση.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ ενθαρρύνονται επίσης να προωθήσουν τα δικαιώματα των καταναλωτών, προσφέροντας τη δυνατότητα ευκολότερης εναλλαγής προμηθευτών αναζητώντας την καλύτερη προσφορά.

Και σε περίπτωση πτώχευσης των ενεργειακών εταιρειών, οι κυβερνήσεις της ΕΕ θα κληθούν να ορίσουν έναν προμηθευτή έσχατης ανάγκης.

Προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης

Η ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια είναι αυτή τη στιγμή η φθηνότερη στην αγορά, ένα σημείο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει επανειλημμένα από την έναρξη της κρίσης. Ως εκ τούτου, οι χώρες της ΕΕ ενθαρρύνονται να επιταχύνουν τις διαδικασίες αδειοδότησης για νέα αιολικά και ηλιακά πάρκα, με ένα νέο «έγγραφο καθοδήγησης», που αναμένεται να κυκλοφορήσει το 2022, προκειμένου να βοηθήσει τα κράτη μέλη να εντοπίσουν ορθές πρακτικές.

Η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης πρόταση για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του ευρωπαϊκού κτιριακού αποθέματος, συμβάλλοντας στη μείωση των ενεργειακών λογαριασμών των ενοίκων των κτιρίων.

Μεταρρύθμιση της αγοράς φυσικού αερίου

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει μια μακροχρόνια μεταρρύθμιση των κανόνων της ΕΕ για την αγορά φυσικού αερίου, η οποία αναμένεται τον Δεκέμβριο, για να επανεξετάσει «θέματα σχετικά με την αποθήκευση και την ασφάλεια του εφοδιασμού», δήλωσε η Σίμσον.

Σύμφωνα με την πρόταση που διέρρευσε, το επερχόμενο πακέτο θα επιδιώξει να ενδυναμώσει τους καταναλωτές να επιλέξουν ανανεώσιμα αέρια και χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα έναντι ορυκτού αερίου, ως τρόπο μεταφοράς της προσφοράς από τις εισαγωγές τρίτων χωρών σε πιο αποκεντρωμένη και βασισμένη στην ΕΕ παραγωγή.

Η Επιτροπή προβλέπει επίσης έναν νέο κανονισμό για τη δημιουργία νέων διασυνοριακών περιφερειακών ομάδων κινδύνου για το αέριο, εστιάζοντας σε περιοχές με χαμηλή αποθήκευση.

Οι ομάδες θα αναλύσουν τους κινδύνους για τα επόμενα 5 χρόνια και θα παράσχουν συμβουλές για τη διαχείριση κινδύνων.

Αλλά η μεγάλη ιδέα – που προτάθηκε από την Ισπανία – είναι μια πρόταση για κοινή αγορά φυσικού αερίου ως τρόπο δημιουργίας αποθεμάτων. Αυτό θα επέτρεπε στις ενδιαφερόμενες χώρες να συγκεντρώσουν δυνάμεις και να δημιουργήσουν στρατηγικά αποθέματα που θα μπορούσαν να απελευθερωθούν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Η συμμετοχή στο πρόγραμμα θα ήταν εθελοντική και θα σχεδιαστεί με τρόπο που να μην στρεβλώνει τον ανταγωνισμό στην αγορά ενέργειας. Ωστόσο, η Επίτροπος Σίμσον εξέφρασε αμφιβολίες για την ιδέα, λέγοντας στο Κοινοβούλιο ότι «η πολυπλοκότητα και τα πρακτικά εμπόδια πάντα ξεπερνούσαν τα οφέλη» των κοινών προμηθειών.

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, το έγγραφο αναφέρει ότι η Επιτροπή θα υποβάλει μια «συμπληρωματική» πρόταση στην ταξινομία της πράσινης χρηματοδότησης της ΕΕ, που θα επικεντρώνεται σε τεχνολογίες μετάβασης όπως το φυσικό αέριο, χωρίς περαιτέρω επεξήγηση.

Μια πρόταση της Επιτροπής βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και αρκετούς μήνες, αλλά δεν είναι σαφές πότε θα κυκλοφορήσει ή τι θα περιέχει. Η ΕΕ επισημαίνει την επικείμενη μεταρρύθμιση της αγοράς φυσικού αερίου ως απάντηση στην αύξηση των τιμών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει μια μακροχρόνια μεταρρύθμιση των κανόνων της ΕΕ για την αγορά φυσικού αερίου, η οποία αναμένεται τον Δεκέμβριο, για να αντιμετωπίσει την τρέχουσα κρίση εφοδιασμού στην αγορά. Αυτό λέει ο επικεφαλής ενέργειας της ΕΕ, ο οποίος πρόσθεσε ότι υπάρχουν επαρκή αποθέματα για το χειμώνα.