Η εμπιστοσύνη στην αγορά άνθρακα «υπονομεύεται» από τα σχέδια της ΕΕ για τη Ρωσία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διέψευσε τους ισχυρισμούς αυτούς, λέγοντας ότι η κίνηση αυτή δεν θα επηρεάσει τον μακροπρόθεσμο στόχο της αγοράς άνθρακα για μείωση των εκπομπών κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030. [European Union, 2022]

Αναλυτές κατακεραύνωσαν τα σχέδια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αντλήσει 20 δισ. ευρώ από το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς άνθρακα της ΕΕ ως τρόπο χρηματοδότησης μιας προσπάθειας ύψους 300 δισ. ευρώ για την απεξάρτηση της Ευρώπης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την Τετάρτη (18 Μαΐου) σχέδια για την εξάλειψη όλων των εισαγωγών ρωσικών ορυκτών καυσίμων έως το 2027, λέγοντας ότι αυτό θα απαιτήσει συνολικές επενδύσεις ύψους 300 δισεκατομμυρίων ευρώ έως το 2030.

Για τη χρηματοδότηση αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την αξιοποίηση διαφόρων δημοσιονομικών πηγών, συμπεριλαμβανομένου του ταμείου ανάκαμψης COVID-19 της ΕΕ ύψους 800 δισεκατομμυρίων ευρώ και των εσόδων από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ), το εμβληματικό εργαλείο της πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα.

«Θα φέρουμε 20 δισ. ευρώ επιχορήγησης από τη δημοπρασία δικαιωμάτων από το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ που ενημέρωσε χθες τον Τύπο για τα σχέδια της Επιτροπής.

Η αντίδραση της αγοράς άνθρακα ήταν άμεση, με την τιμή των δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ να κλείνει στα 85 ευρώ ανά τόνο CO2 την Τετάρτη (18 Μαΐου), από 92 ευρώ την προηγούμενη ημέρα.

«Σοκ από την πλευρά της προσφοράς»

Ο Florian Rothenberg, αναλυτής της αγοράς άνθρακα στην ICIS, μια εταιρεία παροχής υπηρεσιών πληροφοριών για τα εμπορεύματα, δήλωσε ότι η κίνηση της Επιτροπής είχε διαβρώσει την εμπιστοσύνη στο ΣΕΔΕ ως εργαλείο κλιματικής πολιτικής.

«Μεγάλο μέρος του ράλι των τιμών των EUA μεταξύ του 2020 και σήμερα οφείλεται στην εμπιστοσύνη στο σύστημα. Η επαναφορά των όγκων του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς στην αγορά θα ήταν μια πολύ βαριά παρέμβαση που θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη που έχουν αναπτύξει οι συμμετέχοντες στην αγορά στη μακροπρόθεσμη λειτουργία του συστήματος», δήλωσε στη EURACTIV.

Το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς περιέχει επί του παρόντος 2,6 δισ. δικαιώματα. «Σε μια τιμή 80 €/tCO2e, αυτό θα σήμαινε ότι θα μπορούσαν να απελευθερωθούν 250 εκατ. EUA, γεγονός που θα αποτελούσε σημαντικό σοκ από την πλευρά της προσφοράς», δήλωσε ο Rothenberg.

Το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς θεσπίστηκε το 2014 για να στηρίξει τις τιμές άνθρακα στο ΣΕΔΕ, οι οποίες εκείνη την εποχή διαπραγματεύονταν κάτω από 10 ευρώ ανά τόνο CO2.

Αυτό προοριζόταν να είναι ένα «μη διακριτικό» εργαλείο, σχεδιασμένο για να «διατηρήσει προβλέψιμα τη σπανιότητα των αδειών CO2», ώστε να προωθηθούν οι επενδύσεις σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα, δήλωσε ο Emil Dimanchev, ερευνητής πολιτικής για το κλίμα.

«Εάν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής μπορούν να αλλάξουν την ποσότητα των διαθέσιμων αδειών CO2 με μη προβλέψιμους τρόπους, αυτό κλονίζει την εμπιστοσύνη των επενδυτών στην αγορά και αποδυναμώνει τα κίνητρα για επενδύσεις χαμηλού CO2. Αυτό μειώνει την πιθανότητα το ΣΕΔΕ να οδηγήσει τη μετάβαση», σχολίασε στο Twitter, λέγοντας ότι η πρόταση δημιουργεί «κακό προηγούμενο».

Ο Rothenberg συμφώνησε, λέγοντας ότι η απόφαση θα μπορούσε να επαναληφθεί στο μέλλον και στέλνει το μήνυμα ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής μπορούν να παρέμβουν ανά πάσα στιγμή.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διέψευσε τους ισχυρισμούς αυτούς, λέγοντας ότι η κίνηση αυτή δεν θα επηρεάσει τον μακροπρόθεσμο στόχο της αγοράς άνθρακα για μείωση των εκπομπών κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030.

«Είμαστε πεπεισμένοι ότι αυτό δεν θα μας εμποδίσει σε καμία περίπτωση να επιτύχουμε τον στόχο μας για μείωση κατά -55% έως το 2030 – σε καμία περίπτωση», δήλωσε ο επικεφαλής της ΕΕ για το κλίμα Frans Timmermans όταν του ζητήθηκε να σχολιάσει την Τετάρτη το προτεινόμενο σχέδιο.

Οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής δείχνουν ότι «ο αριθμός των δικαιωμάτων στην αγορά το 2030 εκτιμάται ότι θα παραμείνει σύμφωνος με τη συμβολή του ΣΕΔΕ κατά -61% στο συνολικό στόχο για το 2030 που προτάθηκε τον Ιούλιο», είπε.

«Επομένως, δεν βλέπουμε να υπάρχει κάποια διαταραχή σε αυτό», πρόσθεσε, λέγοντας ότι τα 20 δισεκατομμύρια ευρώ που θα συγκεντρωθούν θα συμβάλουν στην επιτάχυνση της μετάβασης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα στην καθαρή ενέργεια.

Η πρόταση αποστέλλεται τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στα κράτη μέλη της ΕΕ για έγκριση πριν γίνει νόμος.

«Πρόκειται ενδεχομένως για μια χρονοβόρα διαδικασία και πιθανώς θα χρειαστεί χρόνος μέχρι να συγκεντρωθούν τα 20 δισ. ευρώ που αναφέρονται στην πρόταση» δήλωσε ο Rothenberg.