Τί να προβλέπει ο νόμος για τις ψηφιακές υπηρεσίες για την προστασία των online αγορών

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

[Max Pixel]

Από τις διαφημίσεις – απάτες στο Google και στο Facebook, την αγορά ψευδών κριτικών σε διάφορες πλατφόρμες έως τις χημικές ουσίες, που ξεπερνούν τα νόμιμα όρια στα παιδικά παιχνίδια που πωλούνται στο Wish, την Amazon και το eBay – το διαδίκτυο είναι γεμάτο με προϊόντα, υπηρεσίες και περιεχόμενο που δεν θα έπρεπε ποτέ να διατίθενται στην Ευρώπη, γράφει η Ursula Pachl.

Η Ursula Pachl είναι Αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια της BEUC, της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης Καταναλωτών.

Στην πραγματικότητα, τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους, έξι οργανώσεις καταναλωτών – μέλη της BEUC κυκλοφόρησαν τα αποτελέσματα δοκιμών σχετικά με ηλεκτρικά είδη, παιχνίδια, καλλυντικά και άλλα προϊόντα, που αγοράστηκαν από διαδικτυακά καταστήματα όπως η Amazon, το AliExpress, το eBay και το Wish. Και τι διαπίστωσαν; Τα δύο τρίτα των 250 προϊόντων απέτυχαν σε δοκιμές ασφάλειας.

Η πανδημία του COVID-19 ρίχνει φως σε μια σκοτεινή πλευρά των διαδικτυακών πλατφόρμων – κάτι για το οποίο εδώ και χρόνια οι οργανώσεις καταναλωτών εφιστούν την προσοχή: Στον τεράστιο αριθμό σε διαδικτυακές απάτες, τις δόλιες διαφημίσεις και την πώληση μη ασφαλών προϊόντων στο διαδίκτυο. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, τα μέλη της BEUC έχουν ενεργήσει για να αποκαλύψουν διαδικτυακές πωλήσεις ψεύτικων προϊόντων, όπως μάσκες προσώπου και απολυμαντικών, ενώ παρατηρούν επίσης αύξηση των τιμών σε προϊόντα υγιεινής στο Amazon και το eBay, καθώς επίσης και διαφημίσεις θαυματουργικών θεραπειών σε Facebook ή Google. Είναι εξωφρενική η εκμετάλλευση των ανθρώπων κατά τη διάρκεια μίας υγειονομικής κρίσης. Και μάλιστα, ορισμένες από αυτές τις πρακτικές πραγματοποιούνται κάτω υπό το βλέμμα των πλατφόρμων.

Με τον επερχόμενο νόμο για τις ψηφιακές υπηρεσίες που πρόκειται να δημοσιευτεί αύριο (15 Δεκεμβρίου), υπάρχει η πιθανότητα να εξαλειφθούν αυτές οι βλαβερές πρακτικές και να καταστούν υπεύθυνες οι διαδικτυακές αγορές όταν τα πράγματα πάνε στραβά. Τί χρειάζεται να γίνει;

Αρχικά, απαιτείται η διόρθωση των διαφορών στην προστασίας των offline και online καταναλωτών. Οι Amazon, Wish και eBay ισχυρίζονται ότι είναι απλώς μεσάζοντες μεταξύ του πωλητή και του καταναλωτή και ως εκ τούτου πρέπει να συνεχίσουν να απαλλάσσονται από την ευθύνη εάν κάτι πάει στραβά. Λοιπόν, η τιμή της μετοχής και ο ετήσιος κύκλος εργασιών αυτών των πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου δεν αφήνει καμία αμφιβολία ότι η διαμεσολάβηση είναι μια πολύ κερδοφόρα επιχείρηση και ότι διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στην αλυσίδα εφοδιασμού. Αυτό πρέπει να συνοδεύεται από λογοδοσία.

Οι αγορές πρέπει να λογοδοτούν και να ευθύνονται άμεσα προς τους καταναλωτές από τη στιγμή που ασκούν επιρροή στους εμπόρους, που πωλούν στην πλατφόρμα τους ή όταν δεν ενεργούν έγκαιρα και επαρκώς για την αποκατάσταση αδικημάτων. Στο τέλος θέλουμε οι καταναλωτές να μπορούν να ψωνίζουν με ασφάλεια, είτε από ένα κατάστημα παιχνιδιών στο Ντίσελντορφ, είτε από ένα κατάστημα παπουτσιών στη Σεβίλλη, από την Amazon απευθείας ή από τους εμπόρους που φιλοξενεί η πλατφόρμα.

Μια δεύτερη απαραίτητη αλλαγή προκειμένου να καταστούν οι διαδικτυακές πλατφόρμες υπεύθυνες για αυτό που προσφέρουν ή διευκολύνουν προς πώληση είναι η αρχή που λέει: «γνωρίστε τον χρήστη της επιχείρησής σας». Μέλος του Οργανισμού στο Ηνωμένο Βασίλειο Ποιο αποκάλυψε πώς η έλλειψη αποτελεσματικών ελέγχων σε Facebook και στο Google θα μπορούσε να επιτρέψει σε απατεώνες να δημιουργήσουν και να δημοσιεύσουν ψεύτικες διαφημίσεις, προκειμένου να στοχεύσουν σε θύματα και να διαδώσουν παραπλανητικές πληροφορίες μέσα σε λίγες ώρες.

Οι πλατφόρμες πρέπει να έχουν καθήκον να επαληθεύουν εάν ο έμπορος που πουλά, διαφημίζει ή προσφέρει αγαθά στον ιστότοπό τους είναι νόμιμος, αντί – όπως έδειξε μια έρευνα της Wall Street Journal – ακόμη και να ενθαρρύνει τους πωλητές στην πλατφόρμα τους, που θέτουν τους καταναλωτές σε κίνδυνο.

Ένα τρίτο σημείο δράσης προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι καταναλωτές δεν πρόκειται να πέσουν θύματα απάτης ή να αγοράσουν επιβλαβή προϊόντα είναι η υποχρέωση των πλατφορμών να διενεργούν τυχαίους ελέγχους στις υπηρεσίες και τα προϊόντα που προσφέρουν – όπως κάνουν οι οργανώσεις καταναλωτών. Ακόμα κι αν ένας πωλητής ενεργεί νόμιμα, υπάρχει ο κίνδυνος να προσφέρει παράνομα αγαθά ή υπηρεσίες. Με τα χρόνια, οι οργανώσεις-μέλη μας διεξήγαγαν δεκάδες δοκιμές και εκτεταμένη έρευνα – δυστυχώς, αποκαλύπτοντας κυρίως καταστροφικά αποτελέσματα.

Τα καταστήματα ηλεκτρονικού εμπορίου δεν πρέπει να περιμένουν κάποιον άλλον να τους πει εάν κάτι που πωλείται στην πλατφόρμα τους είναι παράνομο. Όμως, η εμπειρία μας δείχνει ότι ακόμα κι αν τους υποδειχθεί κάτι τέτοιο, δεν διασφαλίζουν πάντα την κατάργηση των καταχωρήσεων. Οι διαδικτυακές αγορές θα πρέπει, για παράδειγμα, να ελέγχουν τις προειδοποιήσεις ασφάλειας των προϊόντων από τις δημόσιες αρχές και να τις ενημερώνουν όταν διαπιστώνουν παράνομες δραστηριότητες στις πλατφόρμες τους. Πάντως, ορισμένες πλατφόρμες ισχυρίζονται ήδη ότι διενεργούν αυτούς τους ελέγχους εθελοντικά. Αυτό όμως πρέπει να γίνει υποχρέωση για όλες τις διαδικτυακές αγορές.

Είναι καιρός ο διαδικτυακός κόσμος να σταματήσει να ενεργεί, όπως κάποτε στην Άγρια Δύση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει την πρόταση νόμου για τις ψηφιακές υπηρεσίες πριν από το τέλος του έτους. Δεν περιμένουμε τίποτα λιγότερο από αυτά που υποσχέθηκε η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ursula von der Leyen, όταν περιέγραψε τις πολιτικές της προτεραιότητες, με βάση και τις επιταγές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: ένα επικαιροποιημένο σύνολο κανόνων για την αναβάθμιση των κανόνων ευθύνης και ασφάλειας για ψηφιακές πλατφόρμες, υπηρεσίες και προϊόντα, προκειμένου να ολοκληρωθεί η δημιουργία της ενιαίας ψηφιακής αγοράς μας.

[Δημοσιογραφική επιμέλεια στα Ελληνικά: Ηλίας Παλιαλέξης]

X