«Είμαι λομπίστρια. Μπορεί και να σας σόκαρα…»

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

Γιάννα Τζανιδάκη, Ιστορικός – Νομικός, σύμβουλος πολιτικής και στρατηγικής, υποψήφια ευρωβουλευτής με «ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ»

lobby/λόμπι ουδέτερο άκλιτο

  1. ομάδα πίεσης υπέρ κάποιων απόψεων ή/και συμφερόντων
  2. ο χώρος υποδοχής ενός ξενοδοχείου

[el.wikipedia.org]

Είμαι λομπίστρια. Μπορεί και να σας σόκαρα.

Είναι επάγγελμα και μάλιστα από τα δυνατά. Θέλει δυνατό στομάχι, δυνατά επιχειρήματα, δυνατές γνωριμίες, δυνατές διαφωνίες.

Η Γιάννα Τζανιδάκη είναι Ιστορικός – Νομικός, σύμβουλος πολιτικής και στρατηγικής, υποψήφια ευρωβουλευτής με «ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ»

Στο reunion του σχολείου μου στην Αγία Παρασκευή, που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Οκτώβριο, έδωσα μια σύντομη ομιλία στο θέατρο του σχολείου και ανέφερα το πόσο με βοήθησε το σύστημα του συγκεκριμένου σχολείου που μας ενθάρρυνε να έχουμε το θάρρος της γνώμης μας, να έχουμε άποψη, να μπορούμε να διαφωνήσουμε (χωρίς να ντρεπόμαστε για αυτό και ενάντια στη ρήση του πάλαι-ποτέ ‘καλά δεν ντρέπεσαι να αντιμιλάς στους γηραιότερους;’),  να μπορούμε να τσακωνόμαστε. Στο τελευταίο, οι συμμαθήτριές μου γέλασαν.

Δεν τσακώνομαι, δεν είναι όντως η δουλειά μου αυτή. Όμως, διαφωνώ και θέτω ερωτήματα. Ζητώ άμεσες απαντήσεις γιατί τις δικαιούμαι. Σαν πολίτης και σαν Λομπίστρια. Εκ μέρους μου και εκ μέρους του εκάστοτε οργανισμού τον οποίο εκπροσωπώ.

Για πάμε από την αρχή όμως.

Στην Ελλάδα, η λέξη Λόμπι μπορεί να θεωρηθεί από μερικούς κακή. Ο όρος κάποιες φορές χρησιμοποιείται όταν κάποιος μιλάει υποτιμητικά για εκείνες τις ομάδες πίεσης που προωθούν εθνικά ή οικονομικά συμφέροντα, συνήθως σε βάρος των υπολοίπων, σε βάρος του κοινού συμφέροντος. Ακούμε τη λέξη λόμπι π.χ. και φανταζόμαστε χρηματισμό, εκβιαστική πίεση και διαπλεκόμενα συμφέροντα. Φανταζόμαστε επίσης διαπλεκόμενους φορείς και Λομπίστες να πιπιλάνε τα αυτιά των πολιτικών για να γίνει το δικό τους, χωρίς να ενδιαφέρονται για πιθανές αρνητικές συνέπειες στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

Ίσως σε κάποιες περιπτώσεις διαφθοράς να είναι όντως έτσι. Ο όρος Lobbyist έρχεται από την Αμερική. Τα lobby, ή αλλιώς οι προθάλαμοι της Αμερικανικής Συγκλήτου (η κατά άλλους των ξενοδοχείων όπου διέμεναν οι Αμερικανοί και Εγγλέζοι πολιτικοί), ήταν (και είναι) οι χώροι που εκείνοι που θέλουν να πείσουν τους πολιτικούς για κάποια απόφαση ή κάποιο νομοσχέδιο, περιμένουν υπομονετικά να τους συναντήσουν. Στην Ευρώπη, στα περισσότερα Κράτη Μέλη της ΕΕ, όπως και στα κέντρα των αποφάσεων της ΕΕ, στις Βρυξέλλες, οι Λομπίστες επίσης περιμένουν τους πολιτικούς στα λόμπι των ξενοδοχείων τους και στη συνέχεια κλείνουν ραντεβού μαζί τους για να τους συναντήσουν στο πολιτικό τους γραφείο, συνεργάζονται μαζί τους για πιο ειδικευμένα ζητήματα και συμβάλλουν στην πολιτική ανάλυση και συζήτηση επί των θεμάτων που τους αφορούν.

Ειδικά στις Βρυξέλλες, ο επαγγελματικός κλάδος του Lobbying είναι πολυπληθής. Οι Λομπίστες στις Βρυξέλλες είναι εγγεγραμμένοι στους ειδικούς καταλόγους με στόχο η δράση τους να είναι διαφανής. Το EU Integrity Watch, ο ιστότοπος που εποπτεύει τις δράσεις των διαφόρων λόμπι στις Βρυξέλλες, συγκεντρώνει όλες τις πληροφορίες και τα δεδομένα που αφορούν στους Λομπίστες και στη δράση τους σε σχέση με τα Θεσμικά Όργανα της Ένωσης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωκοινοβούλιο, Συμβούλιο Κρατών Μελών κλπ):

  • από τους δικτυακούς τόπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις συνεδριάσεις του λόμπι,
  • από το Μητρώο Διαφάνειας της ΕΕ (το μητρώο των lobbyists των εκπροσώπων ομάδων συμφερόντων των Βρυξελλών) για τις πληροφορίες σχετικά με τις οργανώσεις λόμπι,
  • από τον ιστότοπο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις δηλώσεις οικονομικών συμφερόντων και
  • από εξωτερικούς δικτυακούς τόπους για περιπτώσεις περιστρεφόμενων θυρών (έτσι ονομάζονται οι περιπτώσεις Ευρωβουλευτών και Επιτρόπων που μεταπηδούν από μια θέση στο δημόσιο χώρο του Ευρωπαϊκού θεσμού στον ιδρωτικό τομέα, φέρνοντας μαζί τους διασυνδέσεις και πληροφορίες που μπορεί να δημιουργήσουν σύγκρουση συμφερόντων).

Τα στοιχεία στο μητρώο της ΕΕ καταγράφονται από τους ίδιους τους εκπροσώπους ομάδων ειδικών συμφερόντων, τους Λομπίστες. Η πρακτική της Διαφάνειας αποσκοπεί στη βελτίωση της διακυβέρνησης ανεξάρτητα από το εκάστοτε πολιτικό σύστημα, δίνοντας την ευκαιρία στους πολίτες να έχουν άμεση πρόσβαση σε στοιχεία που είναι ήδη δημόσια – αλλά συχνά διάσπαρτα ή σε μορφή που είναι δύσκολο να εντοπιστούν στο διαδίκτυο ή και έξω από αυτό.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό τον Πρόεδρο Jean-Claude Juncker δεσμεύτηκε για μεγαλύτερη διαφάνεια. Από την 1η Δεκεμβρίου 2014 οι Επίτροποι, τα Γραφεία και οι Γενικοί Διευθυντές τους, δημοσιεύουν τις συναντήσεις τους και συναντώνται μόνο με Λομπίστες που είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Διαφάνειας της ΕΕ. Η δημοσίευση γίνεται στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής. Η Επιτροπή οφείλει να εξασφαλίζει την κατάλληλη ισορροπία και εκπροσώπηση στους Λομπίστες που συναντούν οι υπάλληλοί της.

 

Από την άλλη, το lobbying αποτελεί μέρος της δημοκρατικής λειτουργίας των Ευρωπαϊκών Θεσμών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και οι επιτροπές του, όπως και αλλά θεσμικά όργανα της Ένωσης, δε δύνανται να έχουν ανθρώπινο δυναμικό με εξειδικευμένη γνώση σε μία τόσο ευρεία γκάμα γνωστικών αντικειμένων. Όχι γιατί δεν είναι επαρκής ο αριθμός των υπαλλήλων, αλλά γιατί τα γνωστικά αντικείμενα χρήζουν πολλές φορές τόσο εξειδικευμένης γνώσης και πληροφοριών που χρονικά και αντικειμενικά είναι καλύτερο και πιο θεμιτό να παρθούν από τις ειδικές ομάδες που ασχολούνται με το αντικείμενο – τις ομάδες λόμπι.

Ένας από τους βασικούς στόχους των λόμπι και των επαγγελματιών του χώρου είναι η συμβολή τους στις διαβουλεύσεις διαφόρων επιτρόπων, όπως επίσης και η αναγνώρισή τους ως «ειδικοί» που συνεργάζονται με το Ευρωκοινοβούλιο. Εφ’ όσον το Κοινοβούλιο καλείται να ψηφίσει για μια σειρά από περίπλοκα θέματα, όπως για παράδειγμα τα χημικά, τις υπηρεσίες, το περιβάλλον, για τα οποία δεν μπορούν να είναι απόλυτοι γνώστες, η γνώμη των ειδικών είναι το κλειδί για τις σωστές αποφάσεις.

Επομένως, το lobbying αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της δημοκρατικής λειτουργίας των Ευρωπαϊκών Θεσμών. Οι νομοθέτες της ΕΕ λειτουργούν με βάση τη διαβούλευση και το διάλογο με όλους τους εταίρους, τους οποίους αφορά η συγκεκριμένη νομοθετική πρόταση ή πράξη. Οι ομάδες αυτές και οι εταίροι, δεν είναι άλλοι από τους Λομπίστες που εκπροσωπούν τα συμφέροντα αυτά στις διαβουλεύσεις με τα Ευρωπαϊκά όργανα.

 

Μέσα από την προσωπική μου εμπειρία, έχοντας εργασθεί ως Γενική Γραμματέας του μη-κυβερνητικού Ευρωπαϊκού οργανισμού για τις Ευρωπαϊκές νεολαίες,  European Youth Forum, για το διάστημα 2003-2005, με την αρμοδιότητα της Λομπίστριας,  προώθησα τα συμφέροντα και τις πολιτικές θέσεις τις όποιες είχε συμφωνήσει εκ των προτέρων το εκλεγμένο από την ολομέλεια των 100 οργανισμών νεολαίας, Συμβούλιο του Ευρωπαϊκού οργανισμού. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, έλαβα μέρος σε διαβουλεύσεις με το Ευρωκοινοβούλιο και την Κομισιόν, στις οποίες μιλούσα εκ μέρους όλων των οργανισμών νεολαίας της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαίων προσκόπων, των Ευρωπαίων σοσιαλιστών, των Ευρωπαϊκών LGBT κοινοτήτων νεολαίας και των εθνικών συμβουλίων νεολαίας των Κρατών Μελών της ΕΕ.

Στις Βρυξέλλες υπάρχουν 4.594 οργανισμοί αντίστοιχοι του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Νεολαίας / European Youth Forum  στον οποίο αναφέρομαι παραπάνω. Αυτοί οι οργανισμοί προωθούν τα συμφέροντα των μελών τους σε ένα ευρυ φάσμα γνωστικών αντικειμένων και μπορεί να είναι είτε μη κερδοσκοπικοί, είτε μη κυβερνητικοί, πολιτικές ομάδες, σύνδεσμοι επιχειρήσεων. Η Google, η Facebook, η Airbus, η BMW όπως και άλλες επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα έχουν την ίδια δυναμική δράση με οργανισμούς όπως η UEFA (Union of European Football Associations), η EUROCOTROL και η AEBIOM (European Biomass Association). Οι νομοθέτες του Ευρωκοινοβουλίου συνομιλούν με τους Λομπίστες επί καθημερινής βάσης έτσι ώστε να ενημερώνονται για το αποτέλεσμα των ενεργειών ή παραλείψεων τους που επηρεάζουν άμεσα τους ενδιαφερόμενους.

Είναι γεγονός ότι το lobbying ενίοτε χρησιμοποιείται ως  μηχανισμός αθέμιτου επηρεασμού των αποφάσεων των πολιτικών προωθώντας συμφέροντα που δεν εξυπηρετούν το κοινό όφελος. Όμως, εκεί έγκειται και το ήθος και ο επαγγελματισμός των Ευρωβουλευτών και των νομοθετών των Ευρωπαϊκών οργάνων. Όλοι γνωρίζουμε στις Βρυξέλλες ότι κάθε συζήτηση και κάθε μίτινγκ θα κινηθεί μέσα στα πλαίσια του lobbying από τις ομάδες πίεσης. Όπως και όλοι ξέρουμε από που έρχεται και ποια συμφέροντα προωθεί ο κάθε συνομιλητής μας. Δεν υπάρχουν αδαείς σε αυτήν την πολιτική πρακτική και αυτό είναι απόλυτα θεμιτό.

Αυτό που δεν είναι θεμιτό και που απαγορεύεται ρητά στον Κώδικα Συμπεριφοράς τον οποίο καλούνται να ακολουθούν τα λόμπι που δρουν στις Βρυξέλλες είναι ο χρηματισμός, η εκβιαστική πίεση, καθώς και η διαφθορά. Κατά συνέπεια, βασική προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων ενός Λομπίστα είναι η δημιουργία εμπιστοσύνης, με τους νομοθέτες και τους υπαλλήλους στους θεσμούς των Βρυξελλών.

Οι σχέσεις εμπιστοσύνης κτίζονται όταν ο Λομπίστας δρα με συνέπεια και διαφάνεια και όταν σέβεται το κοινό καλό. Οι πρακτικές που θέλουν τους Λομπίστες να προωθούν τα συμφέροντα μιας ομάδας ή κάποιας εταιρείας που κοιτά μόνο το συμφέρον της δε φέρνουν κανένα αποτέλεσμα στα πολύπλοκα δίκτυα των διαβουλεύσεων στις Βρυξέλλες.

Κάποιοι μπορεί να μιλήσουν για ποσά που ξοδεύονται σε γεύματα, πάρτι, και ταξιδιωτικές αποστολές σε τροπικά νησιά αλλά ο καλός Λομπίστας δεν είναι εκείνος που πληρώνει μυθικά ποσά για να στείλει ‘τον πολιτικό του’ στα παραδεισένια νησιά διακοπές, ούτε εκείνος που θα του βάλει το μαχαίρι στο λαιμό εκβιάζοντάς τον για την παρασπονδία που έκανε στην προσωπική του ζωή. Ο καλός Λομπίστας στις Βρυξέλλες είναι εκείνος που επικοινωνεί με συνέπεια, ανοίγει όλα του τα χαρτιά και δρα με γνώμονα την χρήση τομή (όπως την αποκαλούμε) ανάμεσα στο συμφέρον των πολιτών της ΕΕ και εκείνο του οργανισμού τον οποίο εκπροσωπεί.

Στην Ελλάδα, όπως και στην Ευρώπη, οι οργανωμένες ομάδες πολιτών, όπως και τα εργατικά σωματεία αποτελούν συστατικό στοιχείο της Δημοκρατίας. Περιβαλλοντικές ομάδες όπως η Green Peace και διάφοροι οργανισμοί υποστήριξης ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως οργανισμοί μαχόμενοι εναντία στο γυναίκειο γενετήσιο ακρωτηριασμό (FMG/Female genital Mutilation) έχουν Λομπίστες που ασκούν πίεση στους νομοθέτες και τα κέντρα αποφάσεων και ο ρόλος τους αυτός είναι ευρύτερα αποδεκτός και στην Ελλάδα. Αντίθετα, οργανισμοί όπως εκείνη των καπνοπαραγωγών ή της βιομηχανίας αλκοόλ, δεν είναι τόσο αποδεκτοί.

Όμως το θέμα του lobbying δεν είναι ηθικό. Δε λειτουργεί με βάση του αν συμφωνείς με το σκοπό που υποστηρίζει. Το θέμα είναι δημοκρατικό. Όταν όλοι έχουν δικαίωμα να έχουν φωνή και γνώμη, να απαιτούν και να διαφωνούν, να ζητούν και να διαπραγματεύονται, ανοίγοντας τα χαρτιά τους διαπραγματευόμενοι τα συμφέροντά τους, τότε προωθείται ο δημοκρατικός διάλογος και το υγιές δημοκρατικό σύστημα.

Η δυνατότητα των πολιτών να έχουν λόγο στα Ευρωπαϊκά τεκταινόμενα και των επιχειρήσεων να κάνουν διάλογο με τους νομοθέτες και τις άλλες ομάδες πίεσης, επιδιώκει να θωρακίσει την κοινωνία έναντι του νεποτισμού, των μικροσυμφερόντων και της διαπλοκής. Για παράδειγμα, στις Βρυξέλλες, μία δημόσια διαμαρτυρία μπορεί να καταλήξει σε κλείσιμο των δρόμων και άλλες παρόμοιες ενέργειες όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες, όμως θα έχει προηγηθεί μακροσκελής διάλογος και διαβούλευση με όλους τους κοινωνικούς, οικονομικούς, πολιτικούς και εθνικούς εταίρους/εμπλεκόμενους/ ενδιαφερόμενους μέσω των λόμπι που τους εκπροσωπούν.

 

Η ομάδα πίεσης ή Λόμπι είναι μια ομάδα προσώπων που προσπαθεί να επηρεάσει τα όργανα της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας, επιδιώκοντας την πιο συμφέρουσα για τα μέλη της, ή και για το κοινωνικό σύνολο, απόφαση ή λύση. [..«μια οργάνωση που δημιουργήθηκε με σκοπό την υπεράσπιση συμφερόντων και που ασκεί πίεση στις δημόσιες αρχές για να τους αποσπάσει αποφάσεις σύμφωνες με συγκεκριμένα συμφέροντα»..]. Οι ομάδες πίεσης είναι συνήθως εργατικά συνδικάτα, κινήματα νέων, φεμινιστικά κινήματα, ενώσεις γονέων κ.τ.λ. καθώς και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, σε τοπικό ή διεθνές επίπεδο. Ενημερώνουν και στηρίζουν τα μέλη τους, ενώ όταν οι καταστάσεις το απαιτούν, συγκρούονται με κρατικούς φορείς ή ανταγωνιστικές ομάδες, επιστρατεύοντας κυρίως νόμιμα μέσα για την επίτευξη των στόχων τους όπως πορείες, διαμαρτυρίες, εκδηλώσεις ή επισκέψεις σε πολιτικά πρόσωπα. [el.wikipedia.org]

 

Είμαι λομπίστρια. Μπορεί και να μη σας σοκάρει πια.

 

27 Μαρτίου 2019, Χάγη, Ολλανδία

X