Kαμιά γιορτή για την Ευρώπη

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

[flickr]

Προσπαθώ να βρω έναν λόγο για να γιορτάσω σήμερα τη μέρα της Ευρώπης. Αλλά δυσκολεύομαι.

Ο Νίκος Λαμπρόπουλος είναι Αντιπρόεδρος των Ευρωπαίων Φεντεραλιστών Ελλάδας

​Νομίζω ότι το ρολόι για την Ευρώπη σταμάτησε κάπου ανάμεσα στο 2002 και το 2004. Εκεί που γεννήσαμε το ευρώ. Εκεί που αποφασίσαμε τη διεύρυνση και καλωσορίσαμε 10 καινούργια μέλη. Και εκεί που χάσαμε το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα και την εμβάθυνση που θα διατηρούσε την Ένωση λειτουργική παρά το διπλασιασμό σχεδόν των μελών της. Θυμάμαι ακόμα τις διαδοχικές απογοητεύσεις από τη Συντακτική Συνέλευση αρχικά και μετά από τα δημοψηφίσματα στην Ολλανδία και τη Γαλλία. Όσα ζήσαμε τα επόμενα χρόνια, ήταν απλά η επιβεβαίωση των φόβων μας.

Τότε νομίζω ότι χάσαμε την Ευρώπη και τη μάχη για μια πραγματική Ένωση, μια ομοσπονδία. Ωραία λέξη. Απαγορευμένη πια. Όπως και η άλλη, η λέξη από φ (φεντεραλισμός). Ποιος τολμάει σήμερα να μιλήσει για μεγαλύτερη Ένωση, για ακόμα λιγότερα σύνορα, για περισσότερη συνεργασία;

Δίνουμε μάχες οπισθοφυλακών με μια αυξανόμενη αντιευρωπαϊκή ρητορική από δεξιά και αριστερά, μια ρητορική που αποτελεί πια ξεκάθαρα πλειοψηφικό ρεύμα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Όσοι πιστεύουμε ακόμα στην Ενωμένη Ευρώπη είμαστε ένα βήμα από το να χαρακτηριστούμε όχι απλά ονειροπόλοι, αλλά αντιδραστικοί, ίσως εξωθεσμικοί σε λίγο καιρό. Ο αντιευρωπαϊσμός είναι η νέα κανονικότητα.

Τι κι αν όλα τα στοιχεία καταδεικνύουν την ανάγκη μεγαλύτερης συνεργασίας; ​Όλες οι αναλύσεις καταδεικνύουν ότι ο κόσμος μας γίνεται λιγότερο ελεύθερος, η παγκόσμιες ισορροπίες αλλάζουν δραματικά, η οικονομία κινείται προς την Ανατολή, η συνδεσιμότητα και οι νέες τεχνολογίες θα καθορίσουν τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες. Αν σήμερα από τις 8 μεγαλύτερες παγκόσμιες οικονομίες οι 4 είναι Ευρωπαϊκές, μέχρι το 2030 θα είναι 3 και ως το 2050 μόνο η Γερμανία θα έχει μείνει στην οκτάδα.

Απέναντι σε ​αυτές τις κοσμογονικές αλλαγές η Ένωση προβάλλει σα μέγιστα επιτεύγματα το πρόγραμμα Erasmus και την κατάργηση του roaming. Στην αγωνία των πολιτών για το άγνωστο αύριο, την τρομοκρατία, την οικονομική και πολιτική άνοδο της Κίνας, την κλιματική αλλαγή, την ανεξέλεγκτη τεχνολογική εξέλιξη, η απάντηση ​είναι εμπειρίες για τους νέους και ​εύκολες τηλεφωνικές κλήσεις. ​Απορεί κανείς, ​γι αυτό ​η Ευρώπη θεωρείται -ακόμα- το καλύτερο μέρος στον κόσμο για να ζει κάποιος​;​ Για να κάνει φτηνά τηλεφωνήματα θέλουν όλοι να ζουν στην Ευρώπη;

Προφανώς όχι. Ίσως την προτιμούν επειδή στην ΕΕ η ανθρώπινη ζωή αξίζει και προστατεύεται περισσότερο από οπουδήποτε αλλού. Ή ίσως επειδή το κοινωνικό κράτος παρά το ξήλωμα των τελευταίων χρόνων και τις πιέσεις από δημογραφικούς και οικονομικούς παράγοντες εξακολουθεί να παραμένει ισχυρό. Μπορεί και για τη δημοκρατία μας -που βέβαια πασχίζουμε να την αποδομήσουμε και αυτή.​ Είναι επειδή η ΕΕ πρωτοστατεί στον αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής, εκείνη που προσπαθεί να προστατέψει τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών της, που προσφέρει τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική βοήθεια στον κόσμο. ​

Όμως αυτά δεν έχουν σημασία. Όχι γιατί δε τα ξέρουν οι πολίτες. Αλλά γιατί δεν απαντάνε στα άμεσα ερωτήματά τους: Γιατί ακριβαίνουν όλα γύρω μου; Γιατί δεν υπάρχουν πια καλές δουλειές; Γιατί πρέπει να δουλεύουμε ως τα 65-67 μας; Έχουν μέλλον τα παιδιά μας; Είναι πιο σημαντική η δημοκρατία ή η οικονομική ευημερία;​ Και αυτά τα ερωτήματα κανείς δεν προσπαθεί (η δε θέλει) πραγματικά να τα απαντήσει. Το «άλλοι είναι χειρότερα» δεν κάνει την κατάσταση κάποιου καλύτερη, μάλλον φαντάζει ως απειλή.

Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα εκείνοι που κυρίως θέλγονται από τις αντιευρωπαϊκές δυνάμεις δεν είναι όσοι είναι παραδοσιακά αδύναμοι -κοινωνικά και πολιτικά. Είναι όσοι είτε έχασαν είτε κινδυνεύουν να χάσουν κάτι από τα κεκτημένα του παρελθόντος. Αυτοί είναι που αναζητούν απαντήσεις και είναι πάρα πολλοί.

Μέχρι ​λοιπόν ​να απαντήσουμε κάπως σε αυτά​ τα ερωτήματα​, δε νομίζω ότι υπάρχει κάτι να γιορτάσουμε στην Ευρώπη. Αντίθετα, κινδυνεύουμε να δούμε τα φαντάσματα του παρελθόντος, που τώρα αχνοφαίνονται στον ορίζοντα, μπροστά μας με σάρκα και οστά.

Όμως πώς να εξηγήσεις στους Ευρωπαίους ότι η ευημερία των τελευταίων 50 χρόνων αποτελεί οριστικά παρελθόν; Πώς να τους πεις ότι πρέπει να προσαρμοστούν σε ένα νέο κόσμο όπου δεν θα είναι στην πρώτη ταχύτητα των εξελίξεων; Να τους πείσεις ότι όσα τείχη και να σηκώσουν η μετανάστευση δε θα σταματήσει, όσο δε σταματούν οι αιτίες που την προκαλούν;

Πώς να μιλήσεις για την ανάγκη σκληρών μεταρρυθμίσεων που θα πρέπει να τις πληρώσουμε σήμερα για να μην καταστρέφουμε τις επόμενες γενιές; Πώς να εξηγήσεις ότι για τα προβλήματα του ευρώ δε φταίει η πολλή Ευρώπη αλλά η απουσία της;

Και ποιος θα τους θυμίσει ότι πριν την Ένωση η ιστορία μας γραφόταν με νίκες και ήττες -και πάρα πολλούς νεκρούς- μεταξύ μας. Εκεί που σήμερα κτίζουμε γέφυρες και διασυνοριακά πανεπιστήμια, πριν 80 χρόνια ανοίγαμε ορύγματα και θάβαμε νεκρούς.

Ποιος τελικά θα πει στους Ευρωπαίους πολίτες ότι με όλα της τα λάθη η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ό,τι καλύτερο μπορούσε να συμβεί και ότι ο μόνος λόγος να την αφήσουμε θα πρέπει να είναι για να πάμε σε μια Ένωση πιο ισχυρή, πιο πολιτική και πιθανά πιο μόνιμη;

Δεν ξέρω ποιος μπορεί να τα πει όλα αυτά. Πάντως στην Ελλάδα -και σε αυτές τις ευρωεκλογές- δε τα λένε και πολλοί. Γι αυτό και δυσκολεύομαι να γιορτάσω σήμερα.

X