Ενα εκλογικό ημερολόγιο γεμάτο παγίδες

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

EPA-EFE/Constantin Zinn

Το 2013, εν μέσω της κρίσης της Ευρωζώνης, οι Ευρωπαίοι είχε χρειαστεί να «κατεβάσουν επί μήνες τα μολύβια», επειδή η Γερμανία βρισκόταν σε προεκλογική περίοδο και δεν ήταν δυνατόν να ληφθούν δύσκολες αποφάσεις. Πολλοί θεωρούν ότι αυτή η απραξία επιδείνωσε τελικά την κρίση στις χώρες του Νότου, τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά. Η Ανγκέλα Μέρκελ κέρδισε τελικά τις εκλογές, ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε παρέμεινε υπουργός Οικονομικών και οι Σοσιαλδημοκράτες μπήκαν στην κυβέρνηση, αντικαθιστώντας τους Φιλελεύθερους. Στην ουσία της πολιτικής της «δημοσιονομικής πειθαρχίας» λίγα πράγματα άλλαξαν. Αλλά οι καθυστερήσεις είχαν μάλλον επιβαρύνει το κλίμα και είχαν κάνει πολλούς να χρησιμοποιήσουν την κλασική φράση «πολύ λίγη, πολύ καθυστερημένη» για την απάντηση της ΕΕ στην κρίση.

Το 2017 τα χειρότερα αυτής της κρίσης είχαν περάσει. Η Ευρώπη όμως είχε βιώσει μια τεράστια πρόκληση με την προσφυγική κρίση, που είχε τελικά τραυματίσει πολιτικά την Ανγκέλα Μέρκελ. Η καγκελάριος εγκατέλειψε την πολιτική του «καλωσορίσματος» και πρακτικά επέβαλε μια συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας, στην οποία ακόμα παραμένει προσδεδεμένη η Ευρώπη. Και εκείνη τη φορά εν μέσω προεκλογικής περιόδου πολλές διεργασίες είχαν ανασταλεί. Το χειρότερο όμως ήταν ότι μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου χρειάστηκαν περίπου έξι μήνες διαπραγματεύσεων για να καταλήξουν τα δύο μεγάλα κόμματα σε συμφωνία για σχηματισμό κυβέρνησης, το Μάρτιο του 2018. Με την Γερμανία να προχωρά με υπηρεσιακή κυβέρνηση, «με τα καύσιμα στο ντεπόζιτο», όπως είπαν κάποιοι, ουσιαστικά για μισό χρόνο τα πάντα είχαν παγώσει και στις Βρυξέλλες.

Στις εκλογές της ερχόμενης Κυριακής δεν υπάρχει ένα κυρίαρχο θέμα, αλλά πολλά σημαντικά και καθόλου απλά. Πανδημία, Αφγανιστάν, κλιματική κρίση, προβλήματα στην παγκόσμια οικονομία, γεωπολιτικές ανακατάξεις στην εποχή Μπάιντεν. Μπορεί να μην υπάρχει αυτό το αίσθημα του «παγώματος» αποφάσεων, αλλά είναι προφανές ότι και στην ΕΕ δεν παρατηρείται και κανένας δημιουργικός «οργασμός». Αντίθετα αυτό που κυριαρχεί είναι μια στάση αναμονής και ανασφάλειας για την επόμενη μέρα.

Μετά τα 16 χρόνια Μέρκελ όλοι θεωρούν ότι έτσι κι αλλιώς η νέα γερμανική κυβέρνηση θα χρειαστεί κάποιο διάστημα για να βρει τα πατήματά της και να δώσει το στίγμα της. Οχι ότι αναμένονται κάποιες ανατροπές, αλλά για παράδειγμα μια κυβέρνηση με πρώτο κόμμα το SPD και συμμετοχή των Πρασίνων, σίγουρα θα προσπαθήσει να δείξει ότι διαφοροποιείται από τους προκατόχους της. Αν μάλιστα το αποτέλεσμα ενός έτσι κι αλλιώς πολυδιασπασμένου πολιτικού τοπίου είναι τέτοιο που οι διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό κυβέρνησης τραβήξουν πάλι σε μάκρος, τότε πολύ φοβούνται ότι η Ευρώπη πάλι θα χάσει χρόνο, τον οποίο απλώς δεν διαθέτει.

Εδώ έρχεται να προστεθεί άλλη μια ιδιαιτερότητα του φετινού εκλογικού ημερολογίου. Η ερχόμενη χρονιά είναι χρονιά προεδρικών εκλογών και στη Γαλλία. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς σοφός για να σκεφτεί ότι το δεδομένο αυτό θα επηρεάσει τις επιλογές του Προέδρου Μακρόν, σε ζητήματα που αφορούν την ευρωπαϊκή πολιτική, πολύ περισσότερο μάλιστα που η Γαλλία αναλαμβάνει και την προεδρία της ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2022. Κάποιοι πιο αισιόδοξοι θεωρούν πάντως ότι ακριβώς για αυτούς τους λόγους ο κύριος Μακρόν θα μπορούσε να ανεβάσει στροφές σε ζητήματα ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα της ασφάλειας και της στρατιωτικής συνεργασίας. Από την άλλη θα αποφύγει δεσμεύσεις για θέματα που θα μπορούσαν να φουσκώσουν τα πανιά της γαλλικής ακροδεξιάς, όπως το μεταναστευτικό. Με άλλα λόγια το εκλογικό ημερολόγιο κρύβει αρκετές εκπλήξεις και ίσως και παγίδες. Το ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα μπορέσει να έχει αποφασιστική παρέμβαση και κυρίως μια κοινή φωνή σε μια περίοδο σημαντικών γεωπολιτικών ανακατατάξεων παγκοσμίως ή αν θα περιμένει αγκυλωμένη λόγω «εθνικών» υποχρεώσεων.