Βουλγαρία: Η πιθανή ένταξη στην ευρωζώνη διχάζει τη χώρα

Πέρυσι η χώρα εντάχθηκε στην ευρωπαϊκή τραπεζική ένωση και σε έναν μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών στον οποίο μια υποψήφια χώρα πρέπει να περάσει τουλάχιστον δύο χρόνια πριν γίνει δεκτή στην ευρωζώνη. [Tsvetelina Belutova/Dnevnik]

Η Βουλγαρία θα μπορούσε να ενταχθεί στην ευρωζώνη το 2024, αλλά η φτωχότερη χώρα της ΕΕ είναι διχασμένη ως προς την προοπτική να εγκαταλείψει το εθνικό της νόμισμα και να ενταχθεί στο κλαμπ του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος.

Ο Krasimir Atanasov, ένας 37χρονος δάσκαλος τένις που περιμένει στην ουρά σε ένα ανταλλακτήριο συναλλάγματος στη βουλγαρική πρωτεύουσα Σόφια, είναι έτοιμος για αυτήν την αλλαγή.

Όπως εκατομμύρια συμπατριώτες του, έχει μεταναστεύσει στο εξωτερικό -στην περίπτωσή του στη Φινλανδία- και θέλει η Βουλγαρία να «γίνει όπως οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες» και να ενταχθεί στο ευρώ.

Ωστόσο, η 58χρονη Valeria Petrova, η οποία περιγράφει τον εαυτό της ως «εθνικίστρια», λέει ότι θέλει να «κρατήσει το λεβ», το εθνικό νόμισμα της Βουλγαρίας.

Ανησυχεί ότι η χώρα θα μπορούσε μια μέρα να βρεθεί στη θέση της Ελλάδας, η οποία αναγκάστηκε να εφαρμόσει επώδυνα διαρθρωτικά μέτρα ως αντάλλαγμα της οικονομικής βοήθειας που έλαβε κατά τη διάρκεια της κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας γεγονός που αποτέλεσε σοβαρή απειλή για τη συμμετοχή της στην ευρωζώνη.

Ένας άλλος άνδρας δίπλα της στην ουρά λέει ότι φοβάται πως το ευρώ θα σημαίνει και υψηλότερες τιμές – μια ανησυχία που είχαν και πολλοί Ευρωπαίοι όταν 12 χώρες άρχισαν να χρησιμοποιούν το ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2002.

Ακόμη και μία από τις ενώσεις των τουριστικών πρακτόρων της χώρας, η ABTTA, λέει ότι ενώ το ενιαίο νόμισμα θα διευκόλυνε την επιχειρηματική δραστηριότητα του κλάδου, ανησυχεί για μια πιθανή «μείωση της αγοραστικής δύναμης» των Βουλγάρων.

«Ζουρλομανδύας»

Η Βουλγαρία εντάχθηκε στην ΕΕ το 2007.

Πέρυσι η χώρα εντάχθηκε στην ευρωπαϊκή τραπεζική ένωση και σε έναν μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών στον οποίο μια υποψήφια χώρα πρέπει να περάσει τουλάχιστον δύο χρόνια πριν γίνει δεκτή στην ευρωζώνη.

Η προβλεπόμενη συναλλαγματική ισοτιμία για την ένταξη είναι 1,95583 λέβ προς το ευρώ – η ίδια αξία που έχει το νόμισμα από τη δημιουργία της ευρωζώνης το 1999.

Προγραμματισμένη εκστρατεία

Η νέα κυβέρνηση μετά από ένα χρόνο πολιτικού αδιεξόδου υποσχέθηκε να λάβει «όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ένταξη στην ευρωζώνη».

Ο υπουργός Οικονομικών Assen Vassilev ζήτησε «ευρεία δημόσια συζήτηση» προκειμένου να πειστούν οι σκεπτικιστές.

Ερωτηθείς εάν η ημερομηνία-στόχος του 2024 για την ένταξη είναι ρεαλιστική, ο Vassilev δήλωσε στο AFP σε συνέντευξή του τον Νοέμβριο: «Θα χρειαστεί αρκετή δουλειά, αλλά νομίζω ότι είναι εφικτό».

Με εξαίρεση το Σοσιαλιστικό Κόμμα, «υπάρχει μια σχετική συναίνεση» σε όλο το πολιτικό φάσμα υπέρ της ένταξης στην ευρωζώνη, δήλωσε ο οικονομολόγος Ruslan Stefanov από το Centre for the Study of Democracy (CSD).

Ωστόσο, πολλοί Βούλγαροι φοβούνται την αύξηση των τιμών, καθώς θυμούνται ακόμη την οικονομική κρίση του 1996-97, όταν 14 τράπεζες χρεοκόπησαν και ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε σε ποσοστό άνω του 300%.

Υπό την πίεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η Βουλγαρία θέσπισε ένα ανεξάρτητο νομισματικό συμβούλιο το οποίο καθόρισε την ισοτιμία του λεβ με το ευρώ.

Τα νομισματικά συμβούλια είναι η πιο αυστηρή επιλογή, καθώς εκδίδουν τοπικό νόμισμα όταν υπάρχει ξένο νόμισμα για να το υποστηρίξουν, περιορίζοντας έτσι την ικανότητα μιας κυβέρνησης να τυπώνει χρήμα και να δανείζεται υπερβολικά.

Θεωρούμενο από ορισμένους ως «ζουρλομανδύας» για την κυβερνητική πολιτική, το νομισματικό συμβούλιο οδήγησε σε μείωση του πληθωρισμού και βοήθησε τις διαδοχικές βουλγαρικές κυβερνήσεις να διατηρήσουν τα οικονομικά υπό έλεγχο.

Η χώρα έχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά δημόσιου χρέους στην ΕΕ, περίπου 24% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος.

Όταν η Βουλγαρία ενταχθεί στο ευρώ, κάποιες από αυτές τις «προστατευτικές μπάρες»  που προσέφερε η νομισματική επιτροπή θα εξαφανιστούν και η χώρα θα είναι πιθανότατα σε θέση να δανείζεται με φθηνότερα επιτόκια, γεγονός που ανησυχεί ορισμένους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.

Ο Vassilev λέει ότι είναι υπέρ της θέσπισης ενός άλλου μηχανισμού για να αποφευχθεί «η πτώση της χώρας στη δίνη χρέους».

Κίνδυνος «μπούμερανγκ»

Εκτός από τις πιθανές παγίδες στο εσωτερικό της χώρας, ο Vassilev γνωρίζει ότι μπορεί να υπάρξει «έλλειψη πολιτικής βούλησης» από άλλα κράτη μέλη όσον αφορά την είσοδο της Βουλγαρίας.

Παρά το γεγονός ότι είναι το φτωχότερο μέλος της ΕΕ, το έθνος των μόλις επτά εκατομμυρίων κατοίκων πληροί τις μακροοικονομικές προϋποθέσεις για την είσοδο στο ευρώ.

Το υψηλό επίπεδο διαφθοράς στη Βουλγαρία είναι αυτό που ανησυχεί τους εταίρους της στην ΕΕ.

Μια ευρωπαϊκή πηγή επισήμανε ότι «υπάρχουν ερωτήματα για τη Βουλγαρία και τα συστήματα που διαθέτει» για την καταπολέμηση των παθογενειών της όπως το ξέπλυμα χρήματος και η διαφθορά.

Ο τερματισμός ακριβώς αυτών των πρακτικών βρίσκεται στο επίκεντρο του προγράμματος της νέας κυβέρνησης, αλλά έχει να διανύσει αρκετό δρόμο για να πείσει την ΕΕ ότι είναι έτοιμη.

Οι Βρυξέλλες πρέπει να είναι βέβαιες ότι η ένταξη της Βουλγαρίας στην ευρωζώνη «δεν θα γυρίσει με κάποιο τρόπο μπούμερανγκ», δήλωσε η πηγή.

Ορισμένοι Βούλγαροι ανησυχούν ότι η αναμονή τους για την είσοδο στο ενιαίο νόμισμα μπορεί να καταλήξει σε αναμονή για όσο διάστημα διαρκεί η υποψηφιότητά της για τη ζώνη Σένγκεν.

Δεν είναι ακόμη μέλος της ζώνης χωρίς σύνορα, παρά το γεγονός ότι εκπλήρωσε τις τεχνικές προϋποθέσεις για να ενταχθεί πριν από 10 χρόνια.