Η αναπτυξιακή βοήθεια των Ευρωπαίων στρέφεται στις πρώην αποικίες τους

unloading_aid._congo_2009

Μέχρι τον 20ο αιώνα, ήταν οι μεγαλύτερες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της Ευρώπης. Σήμερα, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Γερμανία και η Πορτογαλία δαπανούν το μεγαλύτερο μέρος της αναπτυξιακής τους βοήθειας στις πρώην αποικίες τους.

Για τη Γαλλία, τον τέταρτο μεγαλύτερο χορηγό στον κόσμο, η αναπτυξιακή βοήθεια απευθύνεται σε πρώην αποικίες της στην Αφρική.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), οι χώρες που λαμβάνουν αναπτυξιακή βοήθεια από το Παρίσι είναι το Μαρόκο, η Κίνα, το Βιετνάμ, η Ακτή του Ελεφαντοστού, η Κολομβία, η Σενεγάλη και η Κένυα. Από αυτές, μόνο η Κίνα, η Κολομβία και η Κένυα δεν ήταν μέρος της πρώην αυτοκρατορίας της Γαλλίας.

Δεν είναι σαφές γιατί η Κίνα συνιστά σχετικά μεγάλο αποδέκτη των γαλλικών ενισχύσεων. Ο ασιατικός γίγαντας είναι επίσης σημαντικός φορέας παροχής βοήθειας προς τις φτωχότερες χώρες, ιδίως στην Αφρική.

Η γαλλοφωνία επίσημο κριτήριο για βοήθεια

«Η Γαλλία είχε πάντα μια αποικιακή και γλωσσική έμφαση στην αναπτυξιακή βοήθεια,» εξήγησε ο Christian Reboul από την Oxfam Γαλλίας. «Αλλά αυτό είναι λογικό γιατί οι πρώην γαλλικές αποικίες στην Αφρική είναι εκ των πραγμάτων οι φτωχότερες χώρες του κόσμου. Υπάρχει μια συνοχή στην εν λόγω απόφαση», πρόσθεσε.

Από το 2014, η γαλλοφωνία είναι ο επίσημος στόχος της γαλλικής αναπτυξιακής πολιτικής. Μετά τον τελευταίο ανασχηματισμό του υπουργικού συμβουλίου τον Απρίλιο του 2014 τα χαρτοφυλάκια της ανάπτυξης και της Γαλλοφωνίας συγχωνεύθηκαν.

Την ίδια χρονιά, η Γαλλία υιοθέτησε την πρώτη νομοθεσία για την αναπτυξιακή βοήθεια. Επικέντρωσε την αναπτυξιακή βοήθεια σε περιοχές προτεραιότητας: την Υποσαχάρια Αφρική και τη Νότια Μεσόγειο που λαμβάνουν πλέον το 85% της γαλλικής αναπτυξιακής βοήθειας. Η γαλλοφωνία ως στόχος αναπτυξιακής πολιτικής, αποτελεί μέρος του νόμου.

Εντός της περιοχής αυτής, η γαλλική κυβέρνηση έχει εντοπίσει 16 φτωχές χώρες: Μπενίν, Μπουρκίνα Φάσο, Μπουρούντι, Τζιμπουτί, Κομόρες, Γκάνα, Γουινέα, Μαδαγασκάρη, Μάλι, Μαυριτανία, Νίγηρα, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Τσαντ, Τόγκο και Σενεγάλη.

Αυτές οι 16 χώρες έχουν χαρακτηρισθεί ως προτεραιότητες λόγω της φτώχειας τους και λαμβάνουν τουλάχιστον το 50% των διαθέσιμων ενισχύσεων.

Μεταξύ αυτών των 16 χωρών προτεραιότητας, μόνο η Γκάνα και η Μαυριτανία δεν έχουν τη γαλλική ως επίσημη γλώσσα. Αλλά όλες είναι μέρος του Διεθνούς Οργανισμού Γαλλοφωνίας.

Η Βρετανία ηγείται στην αναπτυξιακή βοήθεια

Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ο μεγαλύτερος χορηγός της Ευρώπης για την αναπτυξιακή βοήθεια σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 8 Απριλίου από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης.

Πέρυσι το Ηνωμένο Βασίλειο χορήγησε $19.4 δις σε αναπτυξιακή βοήθεια και έγινε ο δεύτερος μεγαλύτερος δωρητής παγκοσμίως μετά τις ΗΠΑ.

Το ΗΒ είναι ένα από τα μόλις 5 κράτη μέλη της ΕΕ που έχουν πετύχει τον στόχο του ΟΗΕ για 0.7% αναπτυξιακή βοήθεια στο εξωτερικό.

Οι άλλες χώρες είναι η Δανία (0.85%), η Νορβηγία (0.99%), το Λουξεμβούργο (1.07%) και η Σουηδία (1.10).

Ωστόσο σύμφωνα με 49σελιδη έκθεση η Βρετανία δεν έχει ξεκαθαρίσει τα κριτήρια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για χορήγηση βοήθειας.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), οι κορυφαίες επτά χώρες στις οποίες πηγαίνει η βρετανική αναπτυξιακή βοήθεια είναι το Πακιστάν, η Αιθιοπία, η Ινδία, το Μπαγκλαντές, η Νιγηρία, το Αφγανιστάν και η Τανζανία. Μόνο το Αφγανιστάν και η Αιθιοπία δεν ήταν βρετανικές αποικίες.

Μιλώντας στην EurActiv, η Υπηρεσία Διεθνούς Βοήθειας (DFID) αναγνώρισε ότι από τις 20 χώρες που έλαβαν τις περισσότερες ενισχύσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο το 2013 επτά είναι πρώην βρετανικές αποικίες, και μία είναι σήμερα βρετανικό υπερπόντιο έδαφος.

Βέλγιο: Μια σχέση αγάπης και μίσους

Το Βέλγιο, μια σχετικά μικρή χώρα 11 εκατομμυρίων, είναι ο 14ος μεγαλύτερος χορηγός βοήθειας στον κόσμο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΟΟΣΑ.

Οι κορυφαίες επτά χώρες που λαμβάνουν βελγική βοήθεια είναι το Κονγκό, το Μπουρούντι, η Ρουάντα, τα παλαιστινιακά εδάφη, το Μάλι, η Μοζαμβίκη και το Βιετνάμ. Οι τρεις πρώτες χώρες, οι οποίες λαμβάνουν τη συντριπτική πλειονότητα των βελγικών ενισχύσεων, είναι πρώην αποικίες του Βελγίου.

Οι βελγικές αρχές τονίζουν ότι η αναπτυξιακή βοήθεια της χώρας αυξήθηκε κατά 3,3% σε σύγκριση με το 2013, και έχει μείνει στο 0,45%, το οποίο είναι ελαφρώς πάνω από το μέσο όρο του 0,42% της ΕΕ.

Σύμφωνα με τον υπουργό Αναπτυξιακής Συνεργασίας Alexander De Croo, η βελγική βοήθεια θα πρέπει να επικεντρωθεί στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, καθώς και στην Υποσαχάρια Αφρική. Ωστόσο, οι σχέσεις του Βελγίου με τις πρώην αποικίες του δεν είναι καθόλου εύκολες.

Αναφορικά με τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, σε μια επίσκεψη το 2008 ο Karel De Gucht, πρώην υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου, έκανε λόγο για έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά στην εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της χώρας, χαρακτηρίζοντάς την ως “μια χώρα όπου το κράτος είναι απόν”.

Ο De Gucht κηρύχθηκε εκ των υστέρων persona non grata, και πήρε πολύ καιρό μέχρι να αποκατασταθούν οι σχέσεις.

Με τη Ρουάντα, οι σχέσεις είναι ακόμη χειρότερες. Τον Ιανουάριο του 2015, ο De Croo ανακοίνωσε την πρόθεσή του να θέσει αυστηρότερους όρους για την παροχή βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, μετά από απόφαση της κυβέρνησής του να αναστείλει μέρος της βοήθειας στη Ρουάντα.

Το Βέλγιο αποφάσισε να αναστείλει βοήθεια ύψους € 40 εκ, αφού έκρινε ότι η κυβέρνηση της Ρουάντα είχε αποτύχει να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις για αύξηση της διαφάνειας, της χρηστής διακυβέρνησης και της ελευθερίας του Τύπου.

Αλλά το πραγματικό πρόβλημα φαίνεται να είναι ότι ο Πρόεδρος Paul Kagame κατηγόρησε το Βέλγιο, μαζί με τη Γαλλία, για «άμεση συμμετοχή» στη γενοκτονία του 1994. Περίπου 800.000 Τούτσι και Χούτου σκοτώθηκαν μετά από ένα τετράμηνο αιματηρών συγκρούσεων που προκλήθηκε από τη δολοφονία του τότε Προέδρου της Ρουάντα, Juvenal Habyarimana.

Ισπανία: Στρατηγική προσέγγιση

Οι πρώτοι επτά δικαιούχοι της ισπανικής ενίσχυσης είναι το Περού, το Μαρόκο, τη Κολομβία, το Σαλβαδόρ, η Νικαράγουα, ο Ισημερινός και η Βολιβία. Μόνο το Μαρόκο δεν ήταν ισπανική αποικία. Ωστόσο, η Ισπανία έχει συμφέροντα στη Δυτική Σαχάρα, ένα αμφισβητούμενο έδαφος που συνορεύει με το Μαρόκο, στην οποία είχε τον έλεγχο μεταξύ 1884 και 1963.

Ερωτηθείς αν η Ισπανία έχει δώσει προτεραιότητα στις πρώην ισπανικές αποικίες στη Λατινική Αμερική, αξιωματούχος αρνήθηκε να απαντήσει, και αντ ‘αυτού αναφέρθηκε σε έγγραφα του οργανισμού της χώρας για τη Διεθνή Συνεργασία (AECID), μια κυβερνητική υπηρεσία που υπάγεται στο Υπουργείο Εξωτερικών.

Μεταξύ των κριτηρίων για την χορήγηση ισπανικής βοήθειας είναι η ανάγκη συμβολής όπου κρίνεται ανεπαρκής η διεθνής προσπάθεια, και όπου η ισπανική επίδραση θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη.

Λόγω της οικονομικής κρίσης, η Ισπανία έχει μειώσει δραματικά την αναπτυξιακή της βοήθεια. Κατά συνέπεια, έχει προστεθεί η έννοια της «γεωγραφικής επικέντρωσης», σε συγκεκριμένες περιοχές και σε μικρότερο αριθμό χωρών.

Αντί για 50 χώρες του λεγόμενου Τρίτου Ρυθμιστικού Σχεδίου της ισπανικής αναπτυξιακής βοήθειας για την περίοδο 2009-2012, υπήρξαν μόνο 23 χώρες στο Τέταρτο Σχέδιο (2013-2016).

«Αυτός είναι ο λόγος που επικεντρωνόμαστε σε γεωγραφικές περιοχές όπου η Ισπανία έχει μεγαλύτερο στρατηγικό συμφέρον: Λατινική Αμερική, Βόρεια Αφρική, Δυτική και υποσαχάρια Αφρική,» έγραψε ο José Manuel García Margallo στην εισαγωγή του Τέταρτου Σχεδίου.

Πορτογαλία: Σχεδόν όλη η βοήθεια σε πρώην αποικίες

Αλλά το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Πορτογαλία, όπου σχεδόν όλες οι ενισχύσεις της χώρας πηγαίνουν στις πρώην αποικίες. Οι πρώτες ετπά είναι το Πράσινο Ακρωτήριο, η Μοζαμβίκη, η Αγκόλα, το Ανατολικό Τιμόρ, το Σάο Τομέ και Πρίνσιπε και Μπισάου της Γουινέας, όλες τους πρώην πορτογαλικές αποικίες.

Στο άλλο άκρο, η Γερμανία, μια χώρα η οποία είχε τις λιγότερες αποικίες συγκριτικά με τις άλλες αποικιοκρατικές αυτοκρατορίες, δεν δίνει προτεραιότητα στα πρώην εδάφη της.

Γερμανία χορήγησε € 10.6 δις αναπτυξιακής βοήθειας προς τρίτες χώρες το 2013. Κορυφαίος αποδέκτης είναι το Αφγανιστάν με € 459.7 εκ, ακολουθούμενο από την Ινδία (€ 450.4 εκ), την Κίνα (€ 315 εκατομμύρια), και τη Συρία (€ 257.1 εκ).

EurActiv Network

*φωτογραφία  [Julien Harneis/Flickr]

X