Κ. Υφαντής: Η Ανατολική Ασία το νέο πεδίο ενδιαφέροντος για τη διεθνή ασφάλεια

Κώστας Υφαντής, Αναπληρωτής Καθηγητής Πάντειο Πανεπιστήμιο κ Kadir Has

Ο κίνδυνος αναθεωρητισμού μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση του διεθνούς ανταγωνισμού για την παγκόσμια ισχύ και τελικά στην πόλωση, την αβεβαιότητα και στην έναρξη συγκρούσεων λόγω κακού υπολογισμού, σύμφωνα με τον Αν. Καθηγητή Κώστα Υφαντη. Η περιοχή της Ανατολικής Ασίας είναι το νέο πεδίο ανταγωνισμού με πολύ μεγάλα διακυβεύματα. Παρά ταύτα η Ευρώπη και οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να παραμένουν στο ίδιο στρατόπεδο και το ΝΑΤΟ θα συνεχίσει να εξυπηρετεί τον σκοπό του.

Ο Κώστας Υφαντής είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων με Έμφαση στις Σπουδές Ασφάλειας στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Μετά την εκλογή Τραμπ μοιάζει ο πλανήτης να κρατάει την αναπνοή του. Υπάρχει, πιστεύετε, πιθανότητα να ζήσουμε ένα νέο Παγκόσμιο πόλεμο;

Αυτό είναι ένα σενάριο που κανένας δε θέλει να το σκέφτεται. Βέβαια, φαντάζομαι ότι και το 1913 και το 1938 κανένας δεν περίμενε ότι θα έχουμε Παγκόσμιο πόλεμο, πάντως θα έλεγα ότι οι πιθανότητες είναι λίγες. Κανένας δεν μπορεί να τις αποκλείσει, αλλά θέλω να πιστεύω ότι δεν πρόκειται να φτάσουμε εκεί.

Αλλά εάν θα έπρεπε να σκεφτούμε ένα σενάριο εξελίξεων που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια παγκόσμια σύρραξη, θα έλεγα, πάλι αντλώντας από την ιστορία, ότι ένας τέτοιος πόλεμος θα μπορούσε να συμβεί σε αυτό που ονομάζουμε «ηγεμονική μετάβαση».

Δηλαδή δυνάμεις οι οποίες λειτουργώντας αναθεωρητικά, θεωρούνε ότι πρέπει να απολαύσουν μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας στην παγκόσμια ισχύ, κυρίως η Κίνα, δευτερευόντως η Ρωσία, και εάν υποθέσουμε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δε θα αποδειχτεί ένας ορθολογιστής ηγέτης που θα μπορεί να διαβάζει τις εξελίξεις, να ακούει έμπειρους συνεργάτες και να μπορεί να διαβάζει επίσης και τον παγκόσμιο οργανισμό ισχύος, εάν δηλαδή αποδειχτεί αυτό που φοβόμαστε όλοι ότι θα αποδειχτεί, σε ένα τέτοιο περιβάλλον τίποτα δεν αποκλείεται.

Σε μια τέτοια περίπτωση, πώς φαντάζεστε ότι θα ήτανε οι εξελίξεις, πώς θα γινόταν αυτή η σύγκρουση ή όπως αλλιώς θα την περιγράφατε;

Λοιπόν, η βασική αιτία, κατά την άποψη μου, θα μπορούσε να είναι μόνο το γεγονός ότι οι Η.Π.Α. ή εν πάση περιπτώσει μια μερίδα που αυτή τη στιγμή βρίσκεται στην εξουσία στις Η.Π.Α., θεωρεί ότι πια η Αμερική δεν απολαμβάνει τα προνόμια της παγκοσμιοποίησης και άρα θα έχουμε προστατευτικές πολιτικές, θα έχουμε μια πιο επιθετική πολιτική στην προσπάθεια διατήρησης αγορών.

Και αυτό θα αναγκάσει χώρες, όπως η Κίνα, να αντιδράσουν πιο επιθετικά, να έχουμε μια όξυνση που θα οδηγήσει καταρχήν σε ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο και εκεί πια τίποτα δεν αποκλείεται. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι μια τέτοια σύγκρουση δε θα είναι πυρηνική.

Θα έλεγα ότι στην περιοχή τις Ανατολικής Ασίας όπου τα διακυβεύματα είναι πάρα πολύ μεγάλα, εκεί θα έβλεπα εγώ την πιθανότητα να υπάρξει μια τέτοια σπίθα. Στην Ευρώπη, παρόλο που η Ρωσία είναι αυτή που είναι, νομίζω ότι ο Πούτιν έχει αίσθηση τις σχετικής ισχύος τις Ρωσίας και δε θα επιλέξει να κλιμακώσει την αντιπαράθεση.

Άρα ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να περιλαμβάνει κυρίως μια σύγκρουση μεταξύ της Κίνας και κάποιων χωρών στη νοτιοανατολική Ασία, τις οποίες οι Η.Π.Α. θα νιώσουν υποχρέωση να προστατεύσουν. Έτσι θα αυξηθεί η πόλωση, η αβεβαιότητα με την κλιμάκωση και ο κίνδυνος κακού υπολογισμού, «miscalculation» όπως λέμε. Συνήθως έτσι ξεκινάνε οι συγκρούσεις.

Σε μια τέτοια περίπτωση η Ευρώπη και οι Η.Π.Α., δεδομένων των συνθηκών θεωρείτε ότι θα βρεθούνε στο ίδιο στρατόπεδο ή θα είναι απέναντι;

Νομίζω ότι θα είναι στο ίδιο στρατόπεδο. Θα εξαρτηθεί από το βαθμό ευθύνης που θα καταλογιστεί στην Ουάσινγκτον για την κλιμάκωση. Αλλά θεωρώ αδιανόητο ότι το κεκτημένο των ευρωατλαντικών σχέσεων δε θα είναι ανθεκτικό. Σε μια τέτοια περίπτωση νομίζω ότι οι Η.Π.A. και η Ευρώπη θα βρεθούν στο ίδιο στρατόπεδο, στο βαθμό βέβαια που δε θα θεωρηθεί αποκλειστικά υπεύθυνη η Ουάσιγκτον για την κλιμάκωση μιας κρίσης σε θερμή αντιπαράθεση.

Να γίνει η Ευρώπη το κεντρικό πεδίο αυτής της παγκόσμιας διαμάχης δεν το θεωρείτε λοιπόν πιθανό;

Το θεωρώ λίγο πιθανό. Εάν πάλι θα έπρεπε να σκεφτώ με βάση σενάρια, μόνο στην περίπτωση που η Ρωσία θα επιχειρούσε να αναθεωρήσει το καθεστώς στις Βαλτικές χώρες. Δηλαδή αν θα προσπαθούσε η Ρωσία, τελείως ανορθολογικά, να αποκαταστήσει την κυριαρχία της στην γειτονιά της και κυρίως στις Βαλτικές χώρες. Σε αυτή την περίπτωση το Ν.Α.Τ.Ο. είναι υποχρεωμένο να απαντήσει.

Σας ευχαριστώ πολύ

Εγώ σας ευχαριστώ

X