Κ. Φίλης: Η ατζέντα Τραμπ επικίνδυνη αλλά όχι ικανή να πυροδοτήσει νέο πόλεμο

FILHS

Μικρές είναι οι πιθανότητες πολεμικής σύγκρουσης σε παγκόσμιο επίπεδο λόγω της των εξαρτήσεων και αλληλεξαρτήσεων μεταξύ των κρατών σύμφωνα με το Δρ. Φίλη. Παρά το γεγονός αυτό η νέα ηγεσία των ΗΠΑ επιθυμεί η χώρα να «κλειστεί στο καβούκι της» και αυτό θα προκαλέσει εμπορικό πόλεμο. Στο ακραίο σενάριο ενός πολέμου πιθανότατα ο Τραμπ θα αποφύγει την συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Ένωση και θα επιδιώξει να προσεταιριστεί τον Πούτιν.

Ο Δρ. Κωνσταντίνος Φίλης είναι Διευθυντής Ερευνητικών Προγραμμάτων στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων

  

Μετά την εκλογή Τραμπ μοιάζει ο πλανήτης να κρατάει την αναπνοή του. Υπάρχει πιθανότητα να ζήσουμε σύντομα έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο;

Πιστεύω ότι είμαστε μακριά από μια τέτοια εξέλιξη. Ο κόσμος μας πλέον είναι περισσότερο διασυνδεδεμένος. Οι εξαρτήσεις και οι αλληλεξαρτήσεις μεταξύ των κρατών είναι ολοένα και μεγαλύτερες και πάρα το ότι βρισκόμαστε σε μια κατάσταση στην οποία δεν υπάρχει κάποιος φορέας επιβολής της διεθνούς νομιμότητας, δεν μπορεί να δημιουργηθεί τουλάχιστον στο προβλεπτό μέλλον ένας μηχανισμός ο οποίος θα αποτρέπει συγκρούσεις.

Πάρα το γεγονός ότι βλέπουμε πολλές από αυτές τις συγκρούσεις να μην είναι πλέον για εδαφική κυριαρχία, να μην είναι πλέον διακρατικές άλλα να είναι σε επίπεδο διακοινοτικό, σε επίπεδο περιφερειακό, να είναι εμφύλιοι σπαραγμοί, να είναι συγκρούσεις που να κάνουν με την πρόσβαση σε πρώτες ύλες και ούτω καθεξής, θεωρώ ότι είμαστε αρκετά μακριά από ένα τέτοιο σενάριο.

Αν οι εξελίξεις οδηγήσουν σε μια κάποια σύγκρουση κάτι τέτοιο πώς πιστεύετε ότι θα μοιάζει τελικά αυτή;

Δεν νομίζω ότι θα έχουμε μια απευθείας στρατιωτική αντιπαράθεση, αν και -εφόσον συμβεί κάτι τέτοιο- μιλάμε για πυρηνικό πόλεμο, για πυρηνική σύρραξη.

Πιστεύω ότι ένα τέτοιο σενάριο θα αποκτούσε σάρκα και οστά κυρίως στο οικονομικό και εμπορικό πεδίο, οπού βλέπουμε ήδη μια διάθεση από πλευρά της νέας αμερικανικής ηγεσίας να κλειστεί στο καβούκι της, να επιβάλλει κάποιους εμπορικούς περιορισμούς που απ’ ότι φαίνεται δεν θα μείνουν αναπάντητοι και από άλλες μεγάλες δυνάμεις του πλανήτη και από εκεί και πέρα, εάν μιλάμε για ένα επίπεδο κλιμάκωσης της στρατιωτικής αντιπαράθεσης, αυτό μάλλον θα το βλέπαμε σε τοπικό, σε περιφερειακό επίπεδο και όχι σε κάτι ευρύτερο.

Επί παραδείγματι, θα μπορούσαμε να είχαμε μια μεγάλης κλίμακας σύγκρουση στη νότια Σινική θάλασσα ή σε κάποιες άλλες περιοχές του πλανήτη οι οποίες έτσι κι αλλιώς βρίσκονται σε μια αναζωπύρωση οι συγκρούσεις και οι κόντρες.

Αλλά διευρυμένης κλίμακας στρατιωτική αντιπαράθεση, αυτό θα μπορούσε να γίνει μονό μέσα από τη χρήση πυρηνικών οπλών και αυτό είναι κάτι το οποίο έκτος από απευκταίο, ως σενάριο στο δικό μου μυαλό τουλάχιστον, είναι και εξαιρετικά μακρινό για να μην πω αδύνατο.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο ΗΠΑ και Ευρώπη θα σταθούν μαζί ή απέναντι η μία στην άλλη;

Αυτό είναι καλό ερώτημα. Είμαι σίγουρος ότι μέχρι πριν από λίγο καιρό μια τέτοια ερώτηση θα ήταν εκ των ων ουκ άνευ να απαντηθεί, θα ήταν δεδομένη η απάντηση της. Κοιτάξτε, αν τα πράγματα ξεφύγουν σε απόλυτο βαθμό, γιατί αυτό το οποίο περιγράφουμε ως σενάριο, είναι ένα σενάριο ακραίο, το οποίο ξαναλέω αυτή τη στιγμή που μιλάμε, συγκεντρώνει ελάχιστες πιθανότητες και μόνο με βάση τον νόμο των πιθανοτήτων και τη στατιστική, μαθηματικά δηλαδή. Ρεαλιστικά μιλώντας, δεν θεωρώ ότι είμαστε όχι κοντά, ούτε καν πολύ μακριά από μια τέτοια προοπτική.

Σε κάθε περίπτωση όμως, η λογική λέει ότι αν και εφόσον είχαμε μια αντιπαράθεση, πρέπει να σκεφτούμε ποια θα ήταν η ρίζα αυτής της αντιπαράθεσης υπό κανονικές συνθήκες σε μια σύγκρουση, όπως συνέβη και στην περίπτωση του Β’ Παγκοσμίου πολέμου.

Σε μια τέτοια σύγκρουση και πολύ περισσότερο μετά τον κόσμο ο οποίος δημιουργήθηκε στις στάχτες του Β’ παγκοσμίου πολέμου, θα λέγαμε ότι η Δύση θα πρέπει να είναι μαζί, θα πρέπει να είναι συσπειρωμένη. Όμως πρέπει να σκεφτούμε ποια θα ήταν η αιτία της αναζωπύρωσης η οποία θα οδηγούσε σε ένα παγκόσμιο πόλεμο, σε μια μεγάλη σύγκρουση, ποιοι θα ήταν οι συσχετισμοί εκείνη την περίοδο, ποιος θα τον προκαλούσε και ποια θα ήταν η επόμενη μέρα. Δηλαδή, ένας πόλεμος γίνεται με βάση τα συμφέροντα κάποιων κρατών που τον προκαλούν. Για να γίνει μια γενικευμένη σύρραξη η οποία δεν θα είναι σε περιφερειακή κλίμακα, θα πρέπει να διακυβεύονται πολύ ισχυρά συμφέροντα και θα έλεγα από μόνη της η παρουσία του Τραμπ, και η ακραία ατζέντα, που σε πολλά ζητήματα έχει εκφράσει, δεν είναι αρκετή για να πυροδοτήσει μια τέτοια εξέλιξη.

Αντιθέτως μπορεί να δούμε αλλαγές στους συσχετισμούς, μπορεί να δούμε τις Η.Π.Α. επί παραδείγματι, να έρχονται πιο κοντά με τη Ρωσία την οποία θεωρούν αντιστάθμισμα απέναντι στην κινεζική επιρροή. Αυτό θα έλεγα γίνεται σε μια αναστροφή της αμερικανικής πολιτικής τη δεκαετία του 70′ όπου η Κίνα, σύμφωνα με την θεωρία και το δόγμα Kissinger που υλοποίησε o Νίξον, ήταν το αντίβαρο απέναντι στην Σοβιετική Ένωση, τώρα βλέπουμε να συμβαίνει το αντίστροφο.

Μπορεί λοιπόν κάτι τέτοιο αν λάβει σάρκα και οστά να φέρει σε δεύτερη μοίρα την Ευρώπη, διότι απ’ ότι φαίνεται ο Τραμπ απ’ τη φύση του προτιμά να συνεννοείται σε διμερές επίπεδο, όπου θεωρεί ότι οι Η.Π.Α. έχουν και ένα σχετικό πλεονέκτημα και να κάνει διευθετήσεις απευθείας με κράτη που θεωρεί ότι είναι σημαντικά για την περιφερειακή ασφάλεια ή για την παγκόσμια σταθερότητα, παρά να μπαίνει σε μια διαδικασία πολυμερών διαπραγματεύσεων με υπερεθνικούς οργανισμούς όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μάλιστα. Ευχαριστώ πάρα πολύ!

Ευχαριστώ κι εγώ.

X