Επικεφαλής της Deloitte: Τα σχολεία μας εκπαιδεύουν για να γίνουμε μηχανές

Ο John Hagel [Global Peter Drucker Forum/YouTube]

Ο John Hagel είναι ενθουσιώδης υποστηρικτής των ευκαιριών που μπορεί να προσφέρει η καινοτομία και η τεχνολογία. Ωστόσο, η μετάβαση της οικονομίας και της κοινωνίας στην ψηφιακή εποχή θα είναι «δύσκολη και αγχωτική για τους περισσότερους ανθρώπους», δήλωσε στην EURACTIV.com

Ο John Hagel  είναι συν-πρόεδρος στο Κέντρο της Deloitte LLP για το Edge. Έχει διατελέσει πρώην αντιπρόεδρος της Atari και ιδρυτής πολλών startups στη Silicon Valley. Επίσης, έχει πάνω από 30 χρόνια εμπειρίας ως σύμβουλος επιχειρήσεων, συγγραφέας και ομιλητής.

 

Πως η παρούσα πολιτική αστάθεια επηρεάζει την καινοτομία;

Έχουμε περάσει πολύ χρόνο αναλύοντας αυτό που αποκαλούμε «μεγάλη αλλαγή», την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση. Πιστεύουμε ότι αυτή η «μεγάλη αλλαγή» δημιουργεί μεγάλες ευκαιρίες, αλλά την ίδια στιγμή δημιουργεί αυξανόμενη πίεση για ακόμη μεγαλύτερες επιδόσεις σε εμάς, ως άτομα και θεσμούς. Μία από τις φυσικές αντιδράσεις στην αυξανόμενη πίεση είναι ο φόβος. Γινόμαστε πολύ ανήσυχοι για την κατάσταση μας, σχετικά με την ικανότητά μας να παραμένουμε επιτυχημένοι.

Σε αυτό το πλαίσιο, με το φόβο, υπάρχει μια φυσική τάση να συντομευτεί ο χρονικός σας ορίζοντας, επειδή μπορείς να επικεντρωθείς μόνο σε ότι συμβαίνει σήμερα και να διασφαλίσεις ότι θα επιβιώσεις σήμερα ή αύριο, παρά να σκέφτεσαι το μέλλον. Αυτού το είδος του περιβάλλοντος είναι πολύ εχθρικό προς την καινοτομία. Περισσότερη καινοτομία απαιτεί συνεχή προσπάθεια για να αναπτυχθεί.

 

Είναι η «μεγάλη αλλαγή» μόνο μια ψηφιακή μετάβαση;

Είναι ένας συνδυασμός. Βεβαίως, η ψηφιακή τεχνολογία αποτελεί βασικό παράγοντα της «μεγάλης αλλαγής». Ο άλλος παράγοντας είναι η μετατόπιση της δημόσιας πολιτικής προς την κατεύθυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας, κεφαλαίων, αγαθών, ανθρώπων και οι ιδεών πέρα από γεωγραφικά και βιομηχανικά όρια. Ο συνδυασμός των υποδομών ψηφιακής τεχνολογίας καθώς και η ελευθερία κίνησης δίνουν κίνητρα στον ανταγωνισμό.

 

Ποια είναι η συμβουλή σας προς τις εταιρίες;

Παραμένω αισιόδοξος από την εποχή της Silicon Valley και πιστεύω ότι, στο τέλος, τα πάντα θα λειτουργήσουν με έναν θετικό τρόπο. Αυτή τη στιγμή, κάνω κάποια έρευνα σχετικά με τον αντίκτυπο της τεχνολογίας για το μέλλον της εργασίας. Το μήνυμά μου είναι ότι τα ρομπότ θα μας βοηθήσουν στην ανακαλύψουμε εκ νέου την ανθρωπιά μας. Εάν σκεφτείτε τον τρόπο που ορίζαμε την απασχόληση στη βιομηχανική εποχή, αυτός αφορούσε πολύ συγκεκριμένα καθήκοντα, με ένα πολύ τυποποιημένο τρόπο.

Αυτό βολεύει τις μεγάλες εταιρίες και τις επιχειρήσεις. Σε μερικές περιπτώσεις, ένας αλγόριθμος μπορεί να το κάνει αυτό πιο αποτελεσματικά από ότι ένα ανθρώπινο ον. Πολύ εξειδικευμένες λειτουργίες, με πολύ πιο τυποποιημένο και ολοκληρωμένο τρόπο: δηλαδή μια μηχανή. Κάναμε το έργο των μηχανημάτων. Τώρα, που οι μηχανές έχουν αναλάβει αυτό το έργο, υπάρχει μια ευκαιρία για μας να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αναρωτηθούμε: «τι θα μπορούσε να είναι η εργασία»;

Θα μπορούσαμε πραγματικά να αξιοποιήσουμε τα μοναδικά ανθρώπινα χαρακτηριστικά μας. Πράγματα όπως η περιέργεια, η δημιουργικότητα, η φαντασία, η συναισθηματική νοημοσύνη, η κοινωνική νοημοσύνη. Πράγματα που μας κάνουν ανθρώπους. Θα μπορούσαμε να επαναπροσδιορίσουμε την εργασία μας έτσι ώσε να τονίζει τα χαρακτηριστικά αυτά, αυτές τις συμπεριφορές, και να χρησιμοποιούμε τις μηχανές για να ενισχύσουμε τις δυνατότητές μας και τη δημιουργικότητά μας.

 

Πολλές μελέτες υπογραμμίζουν τους κινδύνους και τις προκλήσεις από τη ψηφιακή μετάβαση

Πραγματικά πιστεύω ότι οι εκθέσεις αυτές είναι πολύ περιορισμένες σε αριθμό. Αυτή με τις πιο πολλές αναφορές προέρχεται από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, η οποία λέει ότι το 47% των θέσεων εργασίας θα χαθεί στις ΗΠΑ. Νομίζω ότι θα είναι 100% των θέσεων εργασίας που θα χαθεί. Λαμβάνοντας υπόψη το πώς ορίζουμε την εργασία, είναι θέμα χρόνου πριν οι μηχανές πάρουν όλες τις θέσεις.

 

Πόσο θα πάρει για να γίνει αυτό;

Πιθανώς 30 ή 40 χρόνια. Έχουμε χρόνο. Αυτή είναι η καλή είδηση. Τα κακά νέα είναι ότι, δεδομένου ότι έχουμε χρόνο, έχουμε την τάση να εφησυχάζουμε.

 

Πως πρέπει το κράτος να προετοιμαστεί για τη μετάβαση; Επαρκούν αλλαγές στην εκπαίδευση ή χρειαζόμαστε πιο ριζοσπαστικές λύσεις όπως ένα καθολικά εγγυημένο εισόδημα;

Δίνω ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση, τόσο από την άποψη του πώς θα παρέχουμε σε περισσότερους ανθρώπους πρόσβαση στην εκπαίδευση, αλλά και όσον αφορά τα εκπαιδευτικά συστήματα που έχουμε σήμερα. Το σημερινό σύστημα μας εκπαιδεύει για να γίνουμε μηχανές. Ο σκοπός της τάξης είναι να σας διδάξει να ακολουθήσετε τις οδηγίες, και να κάνετε τις εργασίες ακριβώς όπως σας έχουν ανατεθεί. Αυτό είναι που κάνει μια μηχανή. Αν αυτό είναι που κάνει το σύστημα, δεν θέλω πια οι μαθητές να συμμετέχουν σε αυτό.

Πρέπει να ξανασκεφτούμε από την αρχή τι είναι η εκπαίδευση. Ένα καθολικό εισόδημα είναι μια προσωρινή λύση, δεν είναι η απάντηση. Στην καλύτερη περίπτωση, πρόκειται να διευκολύνει τη μετάβαση, και η μετάβαση αυτή θα είναι δύσκολη και αγχωτική για τους περισσότερους ανθρώπους. Αλλά η πραγματική εστίαση θα πρέπει να είναι σε πράγματα όπως το πώς μπορούμε να επανασχεδιάσουμε το εκπαιδευτικό μας σύστημα να προετοιμάσει τους ανθρώπους για αυτό το νέο κόσμο, και πώς θα δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον για τους ανθρώπους ώστε να μπορούν να ιδρύουν δικές τους επιχειρήσεις.

Δεν επιθυμεί ο καθένας να γίνει επιχειρηματίας

Είμαι επιφυλακτικός σε αυτό. Η απάντησή μου είναι να πάει πίσω σε μια παιδική χαρά. Όταν τα εξάχρονα παίζουν, πόσοι από αυτά θέλουν να είναι μόνο ακόλουθοι, και να παίζουν με ασφάλεια; Όλα αναλαμβάνουν κινδύνους, όλα πειραματίζονται. Αλλά μετά κάτι συνέβη σε αυτά. Τι συνέβη? Πήγαν στο σχολείο! Έτσι διδάσκονται ότι, αν ακολουθήσουν τις οδηγίες, θα ανταμείβονται, και αυτό είναι μια καλή ζωή.

Σε αυτή τη μετάβαση, ο λαϊκισμός και η ανασφάλεια θα συνεχίζουν να αυξάνονται. Θα είναι μια πιο ασταθής πολιτικά περίοδος;

Θα είναι πολύ δύσκολα: το πώς αντιδρούμε στην πίεση, το πως αντιλαμβανόμαστε το φόβο, η επιθυμία να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας. Το σύστημα στις ΗΠΑ, η χώρα που γνωρίζω καλύτερα, γίνεται εξαιρετικά δυσλειτουργικό. Το πολιτικό φάσμα έχει παγιδευτεί σε αυτό που θα περιέγραφα ως αφήγηση με επίκεντρο την εξωτερική απειλή. Το μήνυμα προς τους ανθρώπους είναι ότι τους επιτίθενται. Κινούνται όλα γύρω από το φόβο. Αυτό που μας λείπει είναι ένα αφήγημα το οποίο αναδεικνύει αυτό που μπορούμε να κάνουμε έγινε από κοινού, αντί της πόλωσης και της διαίρεσης.

 

X