Το Διάστημα ανήκει σε όλους μας: 50 χρόνια από την Συνθήκη για το Διάστημα

ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΩΝ Όλες οι θέσεις σε αυτή τη στήλη αποτελούν απόψεις των συντακτών, όχι της EURACTIV.gr

Η Simonetta Di Pippo στο My Planet from Space: Fragility and Beauty Remarks

Η Simonetta Di Pippo είναι Διευθύντρια της Υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών για τις Διαστημικές Υποθέσεις.

Ξέρατε ότι δεν μπορείτε να γίνεται ιδιοκτήτης  της Σελήνη; Ότι τα πυρηνικά όπλα δεν επιτρέπονται στο διάστημα;

Αυτό οφείλεται στη Συνθήκη για το Διάστημα, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή πριν 50 χρόνια, στις 10 Οκτωβρίου, 1967. Εικοσιτέσσερις χώρες επικύρωσαν τότε τη Συνθήκη, η οποία επίσημα ονομάζεται «Συνθήκη επί των Αρχών που Διέπουν τη Δραστηριότητα των Κρατών κατά την Εξερεύνηση και Χρησιμοποίηση του Διαστήματος, Περιλαμβανομένης της Σελήνης και των Άλλων Ουράνιων Σωμάτων.» Από τότε, ο αριθμός των συμβαλλόμενων κρατών της Συνθήκης έχει φτάσει τις 105 χώρες.

Γιατί είναι λοιπόν τόσο σημαντική η Συνθήκη για το Διάστημα;

Η Συνθήκη αποτελεί τη βάση του διεθνούς δικαίου του διαστήματος. Καθιστά  υπόλογες τις χώρες για τις ζημιές  που προκάλεσαν με την εκτόξευση αντικειμένων στο διάστημα. Οι συμβαλλόμενες χώρες της Συνθήκης πρέπει   να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις δραστηριότητές τους στο διάστημα. Απαγορεύει επίσης τα κράτη να εγκαθιστούν όπλα μαζικής καταστροφής στο διάστημα. Η εξερεύνηση και η χρήση του διαστήματος ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα και καμία χώρα δεν μπορεί να διεκδικήσει τη Σελήνη ή κάποιο άλλο ουράνιο σώμα.

Αυτή η αντίληψη – ότι το διάστημα υπάρχει  για όλους και ότι θα πρέπει να χρησιμοποιείται και να εξερευνάται  με ειρηνικό τρόπο – δημιουργήθηκε  σε μία κρίσιμη περίοδο της δεκαετίας του ’60, μία περίοδο με γεωπολιτικές εντάσεις και διαμάχες μαζί με τις  εκκλήσεις για  αφοπλισμό και ειρήνη. Η συνθήκη ήταν προοδευτική επειδή συνέβαλε  στη διατήρηση της ειρηνικής και ομαλής εξερεύνησης και χρήσης του διαστήματος εκείνη την εποχή, κάτι που  συνεχίζεται να ισχύει έως τις μέρες μας.

‘Όταν η Συνθήκη τέθηκε σε ισχύ, η εξερεύνηση του διαστήματος άρχισε να υπηρετεί έναν άλλο σκοπό: τη διεθνή συνεργασία σχετικά με το διάστημα. Τα κράτη που είχαν πολιτικές διαφορές εργάστηκαν μαζί για την επιστημονική πρόοδο και την καλύτερη κατανόηση του σύμπαντος γύρω μας. Ενώ μπορεί να διαφωνούμε στη Γη, αυτά που θα μπορούμε να καταφέρουμε μαζί στο διάστημα είναι συναρπαστικά. Το διάστημα μάς ενώνει στην κατεύθυνση των κοινών στόχων. Αυτό λοιπόν είναι που αποκαλούμε «διαστημική διπλωματία».

Μισό αιώνα αργότερα, εμείς στην Υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών για τις Διαστημικές Υποθέσεις (UNOOSA) – την κύρια υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών για τα  θέματα του  διαστήματος  – συνεχίζουμε να στηρίζουμε τις αρχές της συνθήκης. Διευκολύνουμε τη συνεχή διεθνή συνεργασία σε ζητήματα του διαστήματος, ενώ υποστηρίζουμε επίσης την Επιτροπή για τις Ειρηνικές Χρήσεις του Διαστήματος.

Εργαζόμαστε επίσης για να εξασφαλίσουμε ότι όλη η ανθρωπότητα επωφελείται από τις διαστημικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα στις  αναπτυσσόμενες χώρες και σε αυτές που δεν έχουν διαστημικές δραστηριότητες. Αυτό περιλαμβάνει την παροχή βοήθειας σε χώρες ώστε να έχουν πρόσβαση και να χρησιμοποιούν  τη διαστημική τεχνολογία για την βιώσιμη ανάπτυξη, όπως  η παρακολούθηση της κλιματικής αλλαγής, η χαρτογράφηση της εξάπλωσης των ασθενειών ή  η παρακολούθηση των σοδειών για να εξασφαλιστεί η επισιτιστική ασφάλεια.

Έτσι, μεγάλο μέρος της ζωής μας εξαρτάται από την διαστημική τεχνολογία, όπως για παράδειγμα η χρήση δορυφόρων για την πλοήγηση, η πρόγνωση του καιρού ή η επικοινωνία με φίλους και συγγενείς μέσω του Διαδικτύου. Λόγω των τεράστιων ωφελειών που προσφέρει στις σημερινές και μελλοντικές κοινωνίες, είναι απαραίτητο το διάστημα να συνεχίσει να αποτελεί  κοινό κτήμα ολόκληρης της ανθρωπότητας και να χρησιμοποιείται για ειρηνικούς λόγους. Η Συνθήκη του Διαστήματος του 1967 είναι ο θεμέλιος λίθος αυτών των αρχών.

Κοιτώντας 50 χρόνια πίσω στην θέσπιση της Συνθήκης του Διαστήματος, θυμόμαστε τις ιστορικές της ρίζες, γιορτάζουμε τη διεθνή συνεργασία και τα επιτεύγματα της και οραματιζόμαστε ένα συναρπαστικό μέλλον διαστημικών δραστηριοτήτων, από την εξερεύνηση του ηλιακού μας συστήματος ως την ανάπτυξη καλύτερων τεχνολογιών για τη βελτίωση της ζωής στη Γη. Η Συνθήκη είναι μία δέσμευση της διεθνούς κοινότητας να διαφυλάξει ειρηνικά  το διάστημα για όλους εμάς και τις μελλοντικές  γενιές.

X