A. Geddes: Η μεταβολή των στάσεων απέναντι στη μετανάστευση ξεκινά από αξιόπιστους πολιτικούς ηγέτες

[Freedom House/Flickr]

Πριν από την έναρξη του Observatory of Public Attitudes to Migration, ο διευθυντής Andrew Geddes, ανέφερε στη EURACTIV ότι η καλύτερη κατανόηση των στάσεων μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργία ενημερωμένων συζητήσεων για τις πολιτικές που υλοποιούνται, καθώς και στην αλλαγή της στάσης της κοινής γνώμης.

Ο Andrew Geddes είναι διευθυντής του Κέντρου μεταναστευτικής πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας και θα ηγηθεί του Observatory of Public Attitudes to Migration (OPAM), το οποίο θα ξεκινήσει αυτή την εβδομάδα στις Βρυξέλλες.

Μίλησε στην αρχισυντάκτρια της EURACTIV, Daniela Vincenti.

Ξεκινάτε αυτή την εβδομάδα το Observatory of Public Attitudes to Migration. Θεωρείτε ότι υπάρχει μεγάλη ανάγκη, για να ξεκινήσει ένα τέτοιο παρατηρητήριο;

Ο πιο άμεσος και επιτακτικός λόγος για το OPAM έγκειται στο γεγονός ότι η μετανάστευση είναι και θα παραμείνει βασικό ζήτημα στην ευρωπαϊκή πολιτική. Επί του παρόντος, δεν υπάρχει κάποιο κέντρο αφιερωμένο αποκλειστικά στην κατανόηση του γιατί οι άνθρωποι έχουν συγκεκριμένες αντιλήψεις για τη μετανάστευση.

Οι άνθρωποι δεν είναι σαν το χρυσόψαρο που επαναπροσδιορίζει τις απόψεις του, προσδίδοντας μικρή προσοχή σε διάφορα θέματα. Τα θέματα της μετανάστευσης έχουν ισχυρές ρίζες στις εμπειρίες κατά την πρώιμη ηλικία και τείνουν να ευθυγραμμίζονται με τις απόψεις για άλλα ζητήματα.

Οι αντιλήψεις για το φρούριο της Ευρώπης έχουν εντείνει στο παρελθόν τη συζήτηση για τη μετανάστευση. Πιστεύετε ότι η ΕΕ κατάφερε να διαχειριστεί καλά αυτή τη συζήτηση; Τι θα μπορούσαμε να κάνουμε διαφορετικά;

Είναι σαφές ότι η κρίση είχε επιπτώσεις, με αποτέλεσμα να εντείνεται ο διάλογος για τη μετανάστευση σε ορισμένα τμήματα του πληθυσμού. Οι αντιλήψεις για την αταξία ή το χάος είναι πιθανό να θεωρούνται ανησυχητικές από ανθρώπους με πιο «συντηρητικούς» προσανατολισμούς που υποστηρίζουν ότι η σταθερότητα και η τάξη είναι αναγκαίες για την κοινωνία.

Τα μηνύματα για τη μετανάστευση πρέπει, επίσης, να απευθύνονται σε όσους μπορούν να χαρακτηριστούν ως «anxious middle» που δεν είναι ούτε ανυπόστατα αντίθετοι ή έντονα υπέρ της μετανάστευσης.

Είναι απίθανο ότι τέτοιοι άνθρωποι θα ανταποκριθούν θετικά σε μηνύματα που υπογραμμίζουν την κινητικότητα. Είναι σημαντικό οι άνθρωποι που έχουν πιο προοδευτικές αξίες να συνειδητοποιήσουν ότι πολλοί από τους συμπολίτες τους δεν συμμερίζονται τις απόψεις τους.

Ασφαλώς, οι αντιλήψεις και οι στάσεις συνδέονται με πολιτικές που υιοθετήθηκαν ή δεν υιοθετήθηκαν. Το παρατηρητήριό σας θα περιορίζεται στην παρακολούθηση των στάσεων ή θα προτείνει επίσης τρόπους για πιο εμπεριστατωμένες συζητήσεις;

Μέσω του OPAM στοχεύουμε να δείξουμε πώς οι πολιτικές μπορούν να έχουν επιπτώσεις στις στάσεις. Αλλά θα υποστηρίξουμε, επίσης, ότι οι παράγοντες που διαδραματίζουν βασικό ρόλο στη δημιουργία και διαμόρφωση της στάσης των πολιτών απέναντι στη μετανάστευση σχηματίζονται σε προγενέστερο στάδιο της ζωής τους και είναι αρκετά ανθεκτικές στην αλλαγή. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι είναι πιθανό να ερμηνεύσουν τις πολιτικές μέσω των ήδη καθιερωμένων αξιών τους.

Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο μοντέλο για τον διάλογο που αφορά στην αλλαγή στάσης;

Είναι απίθανο να υπάρχει ένα συγκεκριμένο μοντέλο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Ίσως έχει περισσότερο ενδιαφέρον να αντιστρέψετε το ερώτημα και να πείτε ότι η καλύτερη κατανόηση των στάσεων μπορεί να παρέχει μεγαλύτερη ενημέρωση μέσω του διαλόγου για τις πολιτικές.

Μερικές φορές φαίνεται ότι οι πολιτικοί ηγέτες φοβούνται τη στάση της κοινής γνώμης απέναντι στη μετανάστευση. Το γεγονός αυτό είναι αρκετά επικίνδυνο, διότι θα μπορούσε να σημαίνει ότι ένα από τα βασικά ερωτήματα για τη δημοκρατική πολιτική στην Ευρώπη είναι η απροθυμία ή ο δισταγμός να ασχοληθούν με τις ανησυχίες των πολιτών.

Οι υποστηρικτές του λαϊκισμού έχουν χρησιμοποιήσει τα ζητήματα μετανάστευσης ως εργαλείο, για να αποκτήσουν περισσότερους ψηφοφόρους. Πιστεύετε ότι η αποτελεσματικότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης σε περιοχές όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Βουλγαρία και η Ισπανία μπορεί να μετριάσει την προκατάληψη;

Το OPAM δείχνει ότι υπάρχει μεγάλη σταθερότητα των στάσεων απέναντι στη μετανάστευση στην Ευρώπη. Κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει έκπληξη, επειδή οι άνθρωποι θα φανταζόταν ότι υπάρχει μεγάλη εχθρότητα. Φυσικά, υποστηρίζουμε ότι αυτό δεν ισχύει για τον πληθυσμό στο σύνολό του, αν και, εν προκειμένω, υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.

Αυτό που υπογραμμίζουμε είναι η σημασία του προβλήματος. Με αυτό τον τρόπο εννοούμε όχι γενικευμένη ανησυχία για τη μετανάστευση, αλλά μάλλον ειδική ανησυχία από ανθρώπους που θεωρούν τη μετανάστευση ως ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα στη χώρα τους. Αυτή η ανησυχία μπορεί να ενεργοποιηθεί από τα υψηλά επίπεδα μετανάστευσης ή από την έντονη εστίαση των Μέσων Ενημέρωσης στο εν λόγω ζήτημα, όπως συνέβη κατά τη διάρκεια της «προσφυγικής κρίσης».

Για εκείνους που αισθάνονται αυτή την ανησυχία, είναι πιθανό ότι θα προτιμούσαν να αντιμετωπίσουν τη μετανάστευση σε πιο λογικά πλαίσια και να δουν τα ευεργετικά αποτελέσματα που θα μπορούσε να έχει στην κοινωνία τους. Η αποτελεσματικότερη διαχείριση των συνόρων θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας λύσης υπό την έννοια ότι δύναται να οδηγήσει τους πολίτες στο να είναι πιο σίγουροι ή να υποστηρίξουν τους πολιτικούς τους ηγέτες.

Με άλλα λόγια, ο έλεγχος των συνόρων δεν είναι ένα είδος μαγικής σφαίρας που μπορεί να επιλύσει τη μετανάστευση και την κρίση των προσφύγων στην Ευρώπη ή να αλλάξει τη στάση της κοινής γνώμης.

Αυτό το μήνα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας στο σύστημα ποσοστώσεων, το οποίο σχεδιάστηκε για τη μεταναστευτική κρίση με στόχο να εγκαταστήσει χιλιάδες πρόσφυγες από την Ελλάδα και την Ιταλία σε ολόκληρη την ΕΕ. Πώς θα αλλάξετε την αντίληψη για τη μετανάστευση σε χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία;

Είναι πραγματικά δύσκολο να μεταβληθούν οι στάσεις απέναντι στη μετανάστευση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι σταθερές και δεν αλλάζουν ποτέ. Για παράδειγμα, οι νέοι άνθρωποι τείνουν να είναι περισσότερο υποστηρικτικοί απέναντι στη μετανάστευση, οπότε ενδέχεται να δούμε αλλαγές με την πάροδο του χρόνου.

Ωστόσο, αν μια κυβέρνηση και τα ΜΜΕ έχουν αρνητικές απόψεις για τη μετανάστευση, αυτό σημαίνει, ότι θα δυσκολευτούν να μετατοπιστούν συμπεριφορές που είναι αρκετά εδραιωμένες σε ατομικό επίπεδο. Εξάλλου, η μεταβολή των στάσεων απέναντι στη μετανάστευση ξεκινά από αξιόπιστους πολιτικούς ηγέτες.

Στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης, ο κ. Γιούνκερ ανέφερε ότι η Ιταλία σώζει την τιμή της Ευρώπης στη Μεσόγειο. Αυτή η αντίληψη αντιπροσωπεύει ολόκληρη την Ευρώπη;

Τα λόγια του κ. Γιούνκερ επισημαίνουν το ζήτημα της αλληλεγγύης εντός της ΕΕ, το οποίο, όπως βλέπουμε, ήταν αδύναμο. Μπορεί να ισχύει ότι η Ιταλία σώζει την τιμή της Ευρώπης, αλλά ταυτόχρονα η μετανάστευση αποτελεί βασικό πολιτικό ζήτημα για την ίδια και μπορεί να κρίνει το αποτέλεσμα των εκλογών του 2018.

X